Bài giảng Ngữ văn 8 - Tiết 1+2 , Bài: Tôi đi học

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 8 - Tiết 1+2 , Bài: Tôi đi học

1. Văn bản: TÔI ĐI HỌC - Thanh Tịnh -
2. I. TÌM HIỂU CHUNG
3. 1. Tác giả - Thanh Tịnh (1911 -1988 ) - Quê ở ngoại ô thành phố Huế. - Ông vừa là nhà giáo, nhà văn, nhà thơ có sáng tác từ trước năm 1945 - Sáng tác của ông toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo. Thanh Tịnh
4. Tác phẩm tiêu biểu
5. - Ngôi thứ nhất. In trong tập - Giúp câu chuyện dẫn dắt “Quê mẹ” (1941) tự nhiên, linh hoạt. Dòng Xuất Ngôi tâm trạng của nhân vật trở nên chân thực xứ kể Bố Thể 2. Tác phẩm Truyện ngắn trữ tình cục loại Buổi tựu trường đầu tiên trong Tình Mạch Theo dòng hồi tưởng của đời chứa đựng huống cảm nhân vật “tôi” + trình tự thời bao kỉ niệm của truyện xúc gian của buổi tựu trường. nhân vật tôi.
6. TÓM TẮT VĂN BẢN Tôi vẫn còn nhớ như in ngày đầu tiên đến truờng. Đó là một buổi sáng mùa thu, lá rụng nhiều, tiết trời se lạnh. Con đừờng đến truờng đối với tôi vỗn đỗi quen thuộc bỗng dưng trở nên lạ lẫm. Trong khoảnh khắc vui suớng pha lẫn hồi hộp, e dè, tôi có những ý nghĩ thật non nớt và ngây thơ. Trong bộ quần áo mới, tôi thấy mình trang trọng và đứng đắn hơn. Lúc tới trường, nghe ba hồi trống, lòng tôi lo sợ vẩn vơ, sợ những điều mới lạ và khó khăn truớc mắt. Những lời nói của ông đốc ấm áp vang lên, khuyến khích những chú chim non vào lớp. Chúng tôi trong phút chốc đã òa khóc, nhung nguời mẹ đã nhẹ nhàng giúp chúng tôi vào lớp. Tôi nhìn bàn ghế, người bạn ngồi kế bên và cảm thấy thân quen dẫu chua bao giờ gặp gỡ. Rồi quàng tay lên bàn, ngoan ngoãn đánh vần dòng chữ thầy giáo viết: "Tôi đi học"...
7. Bố cục: 3 phần Phần 1: Từ đầu đến “trên ngọn núi” Khởi nguồn nỗi nhớ và cảm nhận của “Tôi” trên đường tới trường. Phần 2: Tiếp đến “được nghỉ ngơi cả ngày nữa” Cảm nhận của “Tôi” lúc ở sân trường. Phần 3: Còn lại Cảm nhận của “Tôi” khi ở trong lớp học.
8. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
9. 1. Khơi nguồn nỗi nhớ Hằng năm cứ vào cuối thu, lá ngoài đường rụng nhiều và trên không có những đám mây bàng bạc, lòng tôi - “Hằng năm cứ ...cuối thu” lại nao nức những kỷ niệm mênh - “lá ngoài đường rụng mang của buổi tựu trường. nhiều mây bang bạc” Tôi không thể nào quên được những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong -“ Lòng tôi náo nức .trường” lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm “ những cảm giác đãng” cười giữa bầu trời quang đãng. Những ý tưởng ấy tôi chưa lần nào ghi lên giấy, vì hồi ấy tôi không biết Từ láy: Tưng bùng, rộn rã. ghi và ngày nay tôi không nhớ hết. So sánh: “Những cảm giác quang Nhưng mỗi lần thấy mấy em nhỏ rụt đãng” rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đến trường, lòng tôi lại tưng bừng rộn rã. => Làm nổi bật tâm trạng xúc động chân thành của tôi khi nhớ lại kỷ niệm tựu trường.
10. 2. Tâm trạng và cảm nhận của nhân vật “tôi” a. Khi cùng mẹ đến trường b. Khi ở trong sân trường c. Khi nghe gọi tên và rời tay mẹ vào lớp d. Khi ngồi vào chỗ và đón nhận tiết học đầu tiên
11. Buổi sáng mai hôm ấy, một buổi mai đầy sương thu và gió lạnh. Mẹ tôi âu yếm nắm tay tôi dẫn đi trên con đường làng dài và hẹp. Con đường này tôi đã quen đi lại lắm lần, nhưng lần này tự nhiên tôi thấy lạ. Cảnh vật chung quanh tôi đều thay đổi, vì chính lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học. Tôi không lội qua sông thả diều như thằng Quý và không ra đồng nô hò như thằng Sơn nữa. Trong chiếc áo vải dù đen dài tôi cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn. Dọc đường tôi thấy mấy cậu nhỏ trạc bằng tôi, áo quần tươm tất, nhí nhảnh gọi tên nhau hay trao sách vở cho nhau xem mà tôi thèm. Hai quyển vở mới đang ở trên tay tôi đã bắt đầu thấy nặng. Tôi bặm tay ghì thật chặt, nhưng một quyển vở cũng chì ra và chênh đầu chúi xuống đất. Tôi xóc lên và nắm lại cẩn thận. Mấy cậu đi trước o sách vở thiệt nhiều lại kèm cả bút thước nữa. Nhưng mấy cậu không để lộ vẻ khó khăn gì hết. Tôi muốn thử sức mình nên nhìn mẹ tôi: - Mẹ đưa bút thước cho con cầm. Mẹ tôi cúi đầu nhìn tôi với cặp mắt thật âu yếm: - Thôi để mẹ nắm cũng được. Tôi có ngay cái ý kiến vừa non nớt vừa ngây thơ này: chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước. Ý nghĩ thoáng qua trong trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi.
12. a. Khi cùng mẹ đến trường - Con đường .quen đi lại lắm lần tự nhiên thấy lạ - Lòng tôi đang có sự thay đổi lớn: Hôm nay tôi đi học. => Tình cảm, nhận thức có sự thay đổi, thấy mình đã lớn.
13. - “Cảm thấy mình trang trọng và đứng đắn” - “Thèm được ; bặm tay ghì thật chặt ” -“Có ngay ý nghĩ vừa non nớt vừa ngây thơ: Chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước” -“Ý nghĩ ấy thoáng qua trong tâm trí tôi nhẹ nhàng như một làn mây lướt ngang trên ngọn núi”. => Sử dụng nhiều động từ: hình dung rõ ràng tư thế, cử chỉ ngộ nghĩnh ngây thơ đáng yêu của chú bé.
14. b. Khi ở sân trường - Dày đặc cả người -“ Trường Mỹ Lý ..Hoà ấp” -> => NT: So sánh thể hiện cảm xúc của cậu học trò nhỏ trước ngôi trường mới với nhiều điều mới lạ, hấp dẫn
15. - “Bỡ ngỡ đứng nép bên người thân e sợ” So sánh, Thể hiện khát vọng bay cao khám phá những chân trời tri thức mới của tuổi trẻ trước cánh cửa trường học
16. “Khi có trống thúc: cảm thấy chơ vơ” Khi được gọi tên: “quả tim ngừng đập, quên cả mẹ đứng sau, giật mình, lúng túng” Khi sắp hàng vào lớp: thấy nặng nề, dúi đầu vào lòng mẹ khóc nức nở Từ láy gợi tả gợi cảm miêu tả chân thực sự chuyển biến tâm lí của nhân vật - tâm hồn nhạy cảm Dấu hiệu trưởng thành trong nhận thức và tình cảm
17. c. KHI VÀO LỚP HỌC
18. TIÊN HỌC LỄ, HẬU HỌC VĂN - “Mùi hương lạ xông lên” - “Hình treo trên tường: Thấy lạ lạ, hay hay” - “Bàn ghế, chỗ ngồi: tự lạm nhận là vật riêng của mình” - “Mấy người bạn ngồi bên: không cảm thấy xa lạ chút nào” - Cánh chim một kỉ niệm cũ sống lại - Chăm chỉ nhìn thầy viết và lẩm nhẩm đánh vần đọc: Bài viết tập: Tôi đi học =>Những suy nghĩ, cảm xúc trong sáng, chân thực =>Tâm hồn yêu thiên nhiên, cảnh vật, yêu bạn bè trường lớp, trân trọng việc học hành=> Tự tin, bước vào buổi học đầu tiên.
19. “Một con chim con liệng đến đứng “Những tiếng phấn của thầy giáo gạch đứng bên bờ cửa sổ.... tôi đưa mắt mạnh trên bảng đen đã đưa tôi về cảnh thèm thuồng nhìn theo cánh chim” thật.... lẩm bẩm đánh vần Tôi đi học”... Một chút buồn khi phải từ giã tuổi Trưởng thành trong nhận thức và việc thơ, những ngày vui chơi tự do... học hành của bản thân. Cách kết thúc truyện tự nhiên bất ngờ - Dòng chữ “Tôi đi học” vừa khép lại bài văn vừa mở ra một thế giới mới, một khoảng không gian, thời gian mới, một tâm trạng, tình cảm mới, một giai đoạn mới trong cuộc đời đứa trẻ. Đồng thời dòng chữ đã chốt lại chủ đề bài văn.