Bài giảng Ngữ văn 8 - Tiết 3+4, Bài: Trong lòng mẹ - Huỳnh Thái Hòa

Nội dung tài liệu: Bài giảng Ngữ văn 8 - Tiết 3+4, Bài: Trong lòng mẹ - Huỳnh Thái Hòa

1. VĂN BẢN: TRONG LÒNG MẸ Trích “Những ngày thơ ấu” - Nguyên Hồng -
2. -Nguyên-Nguyên HồngHồng (1918(1918 -- 1982)1982) -- QuêQuê ởở thànhthành phốphố NamNam ĐịnhĐịnh -Trước-Trước cáchcách mạngmạng ôngông sốngsống chủchủ yếuyếu ởở thànhthành phốphố cảngcảng HảiHải Phòng,Phòng, trongtrong mộtmột xómxóm laolao độngđộng nghèonghèo -- NguyênNguyên HồngHồng hướnghướng ngòingòi bútbút đếnđến nhữngnhững ngườingười laolao độngđộng nghèonghèo đặcđặc biệtbiệt làlà phụphụ nữnữ vàvà trẻtrẻ em.em.
3. - Văn Nguyên Hồng chân thực, dạt dào cảm xúc và thấm đượm tình thương
4. TÁC PHẨM TIÊU BIỂU
5. Hồi kí: Những ngày thơ ấu Là tập hồi kí về tuổi thơ cay đắng của Nguyên Hồng Gồm 9 chương Đăng báo In sách lần đầu năm năm 1940 1938
6. Chú bé Hồng ra đời là kết quả của cuộc hôn nhân miễn cưỡng không tình yêu; chú lớn lên trong không khí giả dối, lạnh lẽo của một gia đình không hạnh phúc. Người bố phẫn chí sống lặng lẽ u uất với bàn đèn thuốc phiện và trở thành truỵ lạc. Người mẹ trẻ trung có trái tim khao khát yêu đương song đành chôn tuổi thanh xuân bên người chồng nghiện ngập. Gia đình ngày càng sa sút rồi cuối cùng sụp đổ hẳn. Bố chết, người mẹ vì “cùng túng quá, phải bỏ con cái đi tha hương cầu thực”. Đứa trẻ đã mồ côi cha lại xa mẹ, sống bơ vơ giữa sự ghẻ lạnh cay nghiệt của họ hàng và trở nên đói rách, lêu lổng.
7. - Xuất xứ: Trích chương IV hồi kí “Những ngày thơ ấu” - Thể loại: Hồi kí 2. Đoạn trích “Trong lòng mẹ” - Ngôi kể: Thứ nhất
8. - Mang ý nghĩa tả thực: Hồng được gặp mẹ, được ngồi trong lòng mẹ, được mẹ yêu thương, âu yếm. - Mang ý nghĩa tượng trưng: “trong lòng mẹ” cũng là trong tình thương của mẹ. => Tình yêu thương mẹ tha thiết, sự khao khát được sống trong tình mẹ của chú bé Hồng, một chú bé có tuổi thơ đầy cay đắng.
9. GIẢI THÍCH TỪ KHÓ Tha hương cầu thực Phát tài Cổ tục • Đi xa kiếm ăn • Kiếm được nhiều tiền • Tục lệ xưa cũ Thành kiến Tâm can • Cách nhìn có phần thiên lệch • Tim gan, gan ruột, ý nói chỗ từ trước, khó thay đổi sâu thẳm nhất trong lòng
10. TÓM TẮT ĐOẠN TRÍCH - Một hôm, bà cô gọi Hồng đến và hỏi có muốn vào Thanh Hoá với mẹ không. Nhận ra vẻ mặt rất kịch và tâm địa độc ác của bà cô, Hồng nén lại niềm thương nhớ mẹ và trả lời không muốn vào.Nhưng bà cô vẫn cố tình kể chuyện mẹ Hồng khốn khổ, đã có con với người khác làm cho Hồng đau đớn, thương mẹ và căm phẫn những cổ tục đã đầy đoạ mẹ mình.Gần đến ngày giỗ bố, trên đường đi học về, Hồng thấy bóng người ngồi trên xe kéo giống mẹ. Chú đã đuổi theo và khi nhận ra mẹ, Hồng đã oà khóc nức nở.Hồng cảm thấy sung sướng và hạnh phúc vô cùng khi được ở trong lòng mẹ.
11. Phần 1: Từ đầu đến “Người ta hỏi đến chứ” =>Cuộc đối thoại giữa người cô và chú bé Hồng Phần 2: Còn lại =>Cuộc gặp gỡ bất ngờ giữa bé Hồng và mẹ
12. II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN 1. Cảnh ngộ của bé Hồng 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng 3. Cuộc gặp gỡ bất ngờ với mẹ
13. 1. Cảnh ngộ của bé Hồng - Là kết quả của cuộc hôn nhân không tình yêu. - 12 tuổi, cha mất, mẹ đi tha hương cầu thực. - Sống bơ vơ, bị họ hàng ghẻ lạnh. - Sắp đến ngày giỗ đầu bố, mẹ chưa về. => Đứa trẻ đáng thương, bất hạnh
14. 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG cười hỏi: Hồng mày có muốn - Toan trả lời có nhưng nhận ra ý vào Thanh Hóa chơi với mẹ mày nghĩa cay độc, nụ cười rất kịch không? của cô, cười đáp: Không! => Mở đầu cho sự giả dối, độc ác. Þ Tình yêu thương mẹ bị thử thách. Cười hỏi chứ không phải lo lắng, âu Đáp lại thông minh, khẳng định cuối yếm hỏi. năm mẹ về. “Bề ngoài thơn thớt nói cười Mà trong nham hiểm giết người không dao”
15. 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG - Vỗ vai, cười nói: Mày dại quá, cứ - Nước mắt ròng ròng rớt xuống hai vào đi, tao chạy cho tiền tàu thăm bên mép, đầm đìa ở cằm và cổ. em bé chứ. => Rắp tâm gieo vào lòng cháu những => Nỗi đau đớn tăng lên. Thấu hiểu, ý nghĩ xấu về mẹ. Hai chữ “em bé” thương mẹ, căm tức những thành kiến được ngân dài thật rõ => Sự độc ác có tàn ác toan tính.
16. 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG - Giọng vẫn ngọt: Sao lại không vào? - Im lặng, cúi đầu xuống đất: lòng Mợ mày phát tài lắm, có như dạo thắt lại, khóe mắt cay cay. trước đâu! => Liên tiếp tấn công bằng sự ngọt => Cảnh ngộ, tình yêu thương mẹ ngào độc ác. đã tôi luyện cậu bé già dặn, cứng cỏi hơn.
17. 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG - Cười dài trong tiếng khóc: Sao cô biết mợ con có con? - Vẫn cứ tươi cười kể các chuyện: Mẹ ngồi cho con bú bên rổ bóng đèn ăn =>Lần đầu tiên chủ động trong lượt vận rách rưới, mặt mày xanh bủng, lời. => Lời kể nhằm tổn thương bé - Cổ họng nghẹn ứ, khóc không ra Hồng. Thái độ thích thú vì nhục mạ tiếng. người mẹ bất hạnh. => Căm tức cổ tục đày đọa mẹ. Hàng loạt động từ mạnh: vồ, cắn, nhai, nghiến....
18. 2. Cuộc đối thoại giữa người cô và Hồng NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG - Đổi giọng, vỗ vai, nghiêm nghị, tỏ - Im lặng không đáp sự ngậm ngùi: giỗ đầu cậu mày, mợ => Uất ức trước những miếng đòn mày về dù sao cũng đỡ tủi thân cho tàn độc của bà cô cậu mày => Sau khi thỏa mãn sự độc ác, vờ thương xót cho cậu em trai đã khuất. Lời nói vẫn xoáy sâu vào định kiến với người phụ nữ trong xã hội cũ.
19. Cảm nhận của em về câu văn “Giá những cổ tục đã đày đọa mẹ tôi là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ, tôi quyết vồ ngay lấy mà cắn, mà nhai, mà nghiến cho kì nát vụn mới thôi”. Câu văn dài kết hợp nhiều biện pháp nghệ thuật đặc sắc: So sánh “những cổ tục là một vật như hòn đá hay cục thủy tinh, đầu mẩu gỗ”, điệp từ “mà” cùng các động từ mạnh: vồ, cắn, nhai, nghiến cùng nằm trong cùng một trường nghĩa đặc tả tâm trạng uất ức căm giận của nhân vật về những định kiến hẹp hòi tàn nhẫn của xã hội cũ đối với người phụ nữ là người mẹ mà chú bé Hồng hết mực yêu thương.
20. NGƯỜI CÔ BÉ HỒNG - Miêu tả qua cử chỉ, lời nói, chiếm số - Đau đớn khi nghe những lượng lớn lượt lời. Chủ động trong lời miệt thị về người mẹ cuộc trò chuyện => Toan tính, cố ý bất hạnh. chia rẽ mẹ con Hồng. - Nỗi đau tăng dần trở - Hành động tươi cười trong khi nói thành sự căm tức, phẫn thể hiện sự giả dối. uất. - Càng độc ác hơn khi thích thú trước - Có trái tim nhân hậu. đau khổ của cháu mình. - Yêu thương và tin tưởng - Sự thâm độc ngày càng rõ. mẹ sẽ trở về. - Hẹp hòi, định kiến với người phụ nữ - - Mong muốn được đấu trong xã hội cũ tranh, bảo vệ cho mẹ - Trưởng thành trong suy Þ Ngôn ngữ đối thoại theo hình thức tăng tiến. nghĩ. Þ Bộc lộ tính cách nhân vật