SKKN Một số biện pháp giáo dục tình cảm - Kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi C ở trường mầm non Ninh Hưng - Phạm Thục Uyên

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp giáo dục tình cảm - Kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi C ở trường mầm non Ninh Hưng - Phạm Thục Uyên

1. Một số biện pháp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi C ở trường mầm non Ninh Hưng! SÁNG KIẾN - Họ và tên: HUỲNH THỊ THU THẢO Giới tính: Nữ • Ngày, tháng, năm sinh: 24/6/1994 • Cơ quan, đơn vị công tác: Trường mầm non Ninh Hưng • Chức vụ/ chức danh: Giáo viên - Trình độ chuyên môn: Đại học sư phạm mầm non. 1. Tên sáng kiến: “Một số biện pháp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi C ở trường mầm non Ninh Hưng” 2. Lĩnh vực áp dụng: 2.1 Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mầm non 2.2 Mục tiêu: Đề ra một số biện pháp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trên địa bàn thị xã Ninh Hòa. 2.3 Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non . - Phạm vi nghiên cứu: Trẻ 5-6 tuổi C, Trường mầm non Ninh Hưng. 3. Cơ sở pháp lý Thông tư số 01/VBHN-BGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành chương trình giáo dục mầm non. 4. Thực trạng
2. Giáo dục mầm non là cấp học đầu tiên trong hệ thống giáo dục quốc dân, là cấp học quan trọng đặt nền móng cho các cấp học khác và là cấp học đầu tiên vẽ nên tâm hồn trong sáng của trẻ. Vì thế phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội là tiền đề quan trọng cho việc học, phát triển toàn diện của trẻ và việc giáo dục phát triển tình cảm - kỹ năng xã hội hình thành và phát triển ở trẻ năng lực cá nhân, trang bị cho trẻ kỹ năng sống để giúp trẻ hoà nhập vào cộng đồng xã hội, là yếu tố cần thiết giúp trẻ học tập tốt ở trường phổ thông. Là một giáo viên dạy lớp mẫu giáo 5-6 tuổi, tôi luôn băn khoăn, trăn trở làm sao giúp cho các cháu có được những hành trang vững bước để hòa nhập trường tiểu học một cách tự tin và hiệu quả. Vì vậy, tôi mạnh dạn chọn đề tài “Một số biện pháp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi ở trường mầm non” làm kinh nghiệm cho mình với mong muốn được chia sẻ những kinh nghiệm của bản thân mình với đồng nghiệp. Tuy nhiên, thực trạng chung của việc giúp trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non trong giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội vẫn còn nhiều tồn tại và hạn chế sau: 4.1. Ưu điểm - Ban giám hiệu luôn quan tâm đầu tư về cơ sở vật chất và sự hướng dẫn và chỉ đạo sát sao của Phòng giáo dục và ban giám hiệu nhà trường quan tâm giúp đỡ bồi dưỡng về chuyên môn nghiệp vụ, bồi dưỡng phương pháp, đổi mới hình thức tổ chức hoạt động giáo dục mầm non hỗ trợ cho giáo viên trong công tác chăm sóc giảng dạy trẻ. - Lớp học khang trang, thoáng mát, có đủ điều kiện đảm bảo cho mọi hoạt động của trẻ. - Giáo viên đạt chuẩn về trình độ, nhiệt tình yêu mến trẻ thơ, luôn có tinh thần tự học, tìm tòi nghiên cứu việc hướng dẫn tổ chức hoạt động nâng cao chất lượng giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội. 4.2. Khuyết điểm
3. - Giáo viên còn nhiều hạn chế về phương pháp và chưa có kinh nghiệm giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội cho trẻ khi tổ chức các hoạt động giáo dục. - Giáo viên trong lớp chưa tích hợp giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ vào các hoạt động hằng ngày ở lớp. Đa số trẻ hành động theo cảm tính chưa , lồng ghép tình cảm - kỹ năng xã hội vào hành động thường ngày một cách có khoa học, bài bản. - Công tác phối hợp với phụ huynh trong việc tổ chức một số các hoạt động tích hợp nội dung phát triển tình cảm kỹ năng xã hội chưa chặt chẽ và thường xuyên nên kết quả chưa được cao. Phụ huynh bận rộn, ít gần gũi với con cái hoặc nuông chiều trẻ quá mức chưa chú ý đến tình cảm - kỹ năng xã hội của trẻ. Một số phụ huynh chưa hiểu tầm quan trọng của giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ ở lứa tuổi Mẫu giáo, quá lạm dụng các thiết bị điện tử thông minh nên ít giáo dục trẻ thường xuyên. Điều đó làm cho tình cảm, kĩ năng xã hội của trẻ dần trở nên mờ nhạt và thụ động hơn. 5. Mô tả sáng kiến: 5.1. Về nội dung của sáng kiến: Xuất phát từ những vấn đề còn tồn tại trong thực tế, căn cứ vào lý luận về việc giáo dục hoạt động giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi, bản thân đã đề xuất thực hiện một số các giải pháp như sau: Biện pháp 1: Giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội cho trẻ thông qua việc tổ chức hoạt động giáo dục Với nội dung giáo dục được lựa chọn và định hướng thông qua quá trình lên kế hoạch. Tôi tiến hành giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội cho trẻ thông qua các hoạt động giáo dục. Như chúng ta đã biết, trẻ mẫu giáo 5 – 6 tuổi là năm học cuối ở trường mầm non, cần phải chuẩn bị cho trẻ những kỹ năng cần thiết để giúp trẻ bước vào trường tiểu học một cách tự tin nhất. Chính vì vậy việc giúp trẻ làm quen với tiết học có thời gian dài hơn là việc làm không thể thiếu. Ngoài các tiết dạy ở các lĩnh vực như thể chất, ngôn ngữ, nhận
4. thức thì nội dung giáo dục tình cảm kỹ năng sống cũng đạt hiệu quả vô cùng tốt khi tiến hành thực hiện trên hình thức học tập. Trong tiết học có chủ đích có mục tiêu về kiến thức, kỹ năng và thái độ một cách cụ thể, giúp chúng ta đưa được cả kiến thức và trải nghiệm đến cho trẻ một cách hệ thống. Trẻ tiếp nhận kiến thức thông qua quá trình học tập có lợi thế hơn các hoạt động tích hợp ở một vài nội dung kỹ năng cụ thể. Chính vì thế khi tiến hành người giáo viên cần làm như sau: - Xây dựng nội dung phù hợp với chủ đề. - Lựa chọn nội dung giáo dục cụ thể để xây dựng tiết học phù hợp và hiệu quả. - Xây dựng kế hoạch giảng dạy chi tiết. - Chuẩn bị đồ dùng, điều kiện để thực hiện một cách hiệu quả. - Đánh giá sau hoạt động giáo dục thực hiện được đến đâu và cần bổ sung điều gì. Ví dụ: Chủ đề Tết và mùa xuân Sau khi xây dựng kế hoạch nội dung của chủ đề, tôi tiến hành phân loại và dự kiến các nội dung có thể xây dựng thành tiết học. Nội dung giáo dục: Dạy trẻ chúc tết Với nội dung giáo dục này tôi xây dựng hoạt động học và tiến hành giảng dạy để đạt được hiệu quả như mong muốn. Chúng ta biết rằng kỹ năng nào cũng cần có sự thực hành thực tế. Với kỹ năng chúc tết trẻ chưa có hoàn cảnh để thực hành vì thế cần xây dựng trên tiết học để trẻ được hoà mình vào những hoạt cảnh, những tình huống mà cô giáo đưa ra từ đó dạy trẻ một cách chi tiết. Sau quá trình thực hiện tôi sẽ trao đổi với cha mẹ học sinh về việc hoạt động của trẻ ở trường, nói với cha mẹ trò chuyện giúp đỡ trẻ thực hành thêm ở nhà với các thành viên trong gia đình. Tương tự với các nội dung giáo dục khác tôi tiến hành lựa chọn và lên kế hoạch dự kiến để tiến hành hoạt động sao cho hiệu quả và chủ động. Với tiết học giáo dục tình cảm kỹ
5. năng xã hội cho trẻ tôi xây dựng giáo án một cách linh hoạt như mượn một bài thơ hay dựa vào câu chuyện xây dựng lên những tình huống cụ thể để giáo dục trẻ. Và tôi còn tận dụng những nhân vật rối ngộ nghĩnh đáng yêu, sa bàn và những cuốn tranh truyện tranh, tôi đã lồng ghép tích hợp dạy trẻ biết yêu thương, quan tâm chia sẻ với mọi người qua một số tiết học. Ví dụ như khi muốn giáo dục trẻ thể hiện sự yêu thương, quan tâm chăm sóc mọi người xung quanh, tôi tổ chức cho trẻ hoạt động học kể chuyện sáng tạo qua câu chuyện ba cô gái (chủ đề Gia đình), dựa trên câu chuyện đó, trẻ sẽ thể hiện tình cảm quan tâm của bản thân đối với người thân qua lời nói, hành động của mình. Khi muốn thể hiện tình cảm thì lời nói quan tâm như thế nào, thái độ biểu cảm, giọng điệu, cử chỉ thể hiện, hành động ra sao. Cụ thể, giọng chị Cả và chị Hai thong thả, hời hợt, thể hiện thiếu sự quan tâm; giọng cô Út hốt hoảng, lo lắng thể hiện sự quan tâm. Ngoài ra tôi còn xây dựng các hoạt động học bài hát, bài thơ tích hợp giáo dục tình cảm kĩ năng xã hội. Ví dụ, chủ đề “Nghề nghiệp” tôi chọn bài hát mang tính thời sự cao như: “Cháu hát về đảo xa” để giáo dục trẻ tình yêu quê hương đất nước, yêu biển đảo Việt Nam, tôi giải thích cho trẻ hiểu những khó khăn vất vả của các chú bộ đội hải quân đang ngày đêm canh giữ đất trời, mong muốn gửi đến các chú lời yêu thương, lời hứa sẽ chăm ngoan học giỏi sau này lớn nên đi xây dựng quê hương tổ quốc... Và tôi còn tổ chức các hoạt động học qua những video trong nói về các kĩ năng sống, về các quy tắc, quy định đơn giản cần thực hiện ở lớp, ở gia đình đình, nơi công cộng, về cách giao tiếp, ứng xử của trẻ với các bạn, với người lớn và em nhỏ, các cách xử lí tình huống nguy hiểm khi gặp phải. Ví dụ như thông qua tiết dạy “Bé làm gì khi có cháy xảy ra”, tôi cho trẻ xem video về các bạn nhỏ thoát hiểm một vụ cháy ở khu chung cư qua đó dạy trẻ biết cách xử lí khi có cháy xảy ra và thực hiện được một số kỹ năng thoát hiểm khi có cháy. Ngoài ra, để hình thành và phát triển ở trẻ các hành vi và quy tắc ứng xử xã hội phù hợp tôi tổ chức các hoạt động học về về những quy tắc, quy định đơn giản cần thực hiện ở lớp, ở gia đình, nơi công cộng; về cách giao tiếp, ứng xử của trẻ với các bạn, với
6. người lớn, các em nhỏ. Cho trẻ tham gia các hoạt động cùng nhau theo tổ, nhóm. Ví dụ, khi tổ chức hoạt động học đề tài “Bé tham gia giao thông” trẻ được thực hành một số quy định ở trường, nơi công cộng về an toàn, một số quy định đảm bảo an toàn khi tham gia giao thông như đội mũ an toàn khi ngồi trên xe máy, không được ngồi trên đầu xe hoặc giỏ xe, không được đứng trên xe, không ngồi ngược chiều của xe. Tôi còn tổ chức các hoạt động học như vẽ, tô màu hay cắt dán làm thiệp, quà tặng, trang trí khung ảnh để thể hiện tình cảm của bản thân dành cho người khác. Ví dụ, đến ngày 20/10 tôi tổ chức tiết học “Trang trí thiệp tặng bà và mẹ”. Hay như, ngày 22/12 tôi cho trẻ tham gia hoạt động học vẽ tranh tặng các chú bộ đội. Hoặc với chủ đề “Quê hương – Đất nước – Bác Hồ” tôi tổ chức cho trẻ hoạt động học trang trí khung ảnh Bác Hồ nhằm giáo dục và cho trẻ thể hiện tình cảm của bản thân dành cho Bác. Và với mỗi chủ đề tôi sẽ xây dựng 2 hoạt động giáo dục có nội dung giáo dục tình cảm kĩ năng xã hội phù hợp với chủ đề. Ví dụ chủ đề “Nghề nghiệp” tôi xây dựng tiết học “Bé trực nhật” với mục tiêu rèn trẻ kĩ năng chủ động, cố gắng thực hiện một số công việc đơn giản đến cùng và về mục tiêu tình cảm tôi hướng trẻ quan tâm đến ngày hội “Em yêu chú bộ đội” với tiết học “Tình cảm đối với chú bộ đội” để trẻ tìm hiểu và thể hiện tình cảm của bản thân đối với chú bộ đội. Tuy nhiên tiết học vẫn phải đảm bảo các nội dung về kiến thức cũng như kỹ năng, thời gian hoạt động. Điều này giúp trẻ có được thói quen học tập để vững bước hơn vào học tập trong giai đoạn tiếp theo đó là trường tiểu học. Biện pháp 2: Giáo dục kỹ tình cảm xã hội cho trẻ thông qua các hoạt động hàng ngày Hoạt động hàng ngày của trẻ mầm non bao gồm các hoạt động như học tập, thể chất, vệ sinh, vui chơi và đối với trẻ mầm non, thời gian hoạt động có chủ đích trong một ngày là rất ít. Chính vì thế nhiệm vụ giáo dục toàn diện cho trẻ được thực hiện trong tất cả mọi hoạt động của trẻ ở trường mầm non. Và giáo dục phát triển tình cảm, kỹ năng xã hội cho trẻ được tích hợp trong các hoạt động chăm sóc hàng ngày, hoạt động giáo dục phát triển: các hoạt động chơi - tập, hoạt động học, hoạt động chơi, hoạt động sinh
7. hoạt hàng ngày của trẻ và được tiến hành mọi lúc mọi nơi trong, mọi tình huống, mọi thời điểm thích hợp. Với biện pháp này tôi thực hiện như sau: - Dựa vào nội dung giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội đã được liệt kê theo chủ đề. Tiến hành lựa chọn các nội dung giáo dục phù hợp có thể tích hợp và lồng ghép vào các hoạt động thường ngày của trẻ. - Sau khi lựa chọn được nội dung phù hợp, lên kế hoạch (giáo án, kế hoạch thực hiện chi tiết) và thời gian dự kiến thực hiện, có thể lồng vào giáo án để tiến hành thực hiện hoặc lên kế hoạch thực hiện riêng đều được. - Tiến hành thực hiện các nội dung trong các hoạt động cụ thể hàng ngày, cùng đó sau mỗi hoạt động ghi chép và tiến hành đánh giá từng nội dung giáo dục đó. Kết quả ra sao có cần thực hiện tiếp nội dung đó trong các hoạt động tiếp theo hay không. - Cuối cùng là tiến hành tổng hợp đánh giá theo tuần, theo tháng, theo chủ đề các nội dung giáo đã tiến hành. Nếu chưa đạt yêu cầu thì có thể lưu ý lại và thực hiện tiếp trong hoạt động sau. Ví dụ: Với nội dung "Dạy trẻ biết chào hỏi" chủ đề trường MN, thời gian thực hiện (tháng 9) Khi xây dựng và liệt kê các nội dung cụ thể. Tôi tiến hành lựa chọn nội dung "Dạy trẻ biết chào hỏi" và đưa vào kế hoạch thực hiện. Thông thường tôi đưa nội dung này vào các hoạt động như: đón trẻ, trả trẻ, các hoạt động chiều, hoạt động vui chơi, các tình huống khi có khách tới trường, tới lớp để dạy trẻ. Cụ thể như hoạt động đón trẻ cô cho trẻ chào cô và bạn khi tới lớp, chào tạm biệt bố mẹ, ông bà trước khi vào lớp, sau đó trẻ tự mình cất giày dép, áo khoác và đồ dùng đúng nơi quy định của lớp. Cùng đó là việc nhắc nhở trẻ thường xuyên thực hiện ở nhà, khi trả trẻ cô giáo dặn dò “Con về nhà khoanh tay chào ông bà nhé”. Ngoài ra, để hoạt động đón trẻ có thể tạo thêm gắn kết tình cảm giữa cô - trò, trẻ - phụ huynh và giúp trẻ hứng thú mỗi khi đến lớp tôi đã trang trí lớp học theo chủ đề: “Xây dựng trường mầm non xanh - an toàn – thân thiện”. Tôi đã làm các biểu tượng như: Trái tim, đập tay, bắt tay, cụng tay dán ở cửa lớp, để khi trẻ đến lớp muốn được cô chào đón bằng cách nào trẻ chỉ cần chạm tay vào biểu tượng
8. đó và nói lời chào, lời yêu thương với cô. Sau khi trẻ chào cô xong, tôi sẽ nhắc trẻ chào, ôm hoặc vẫy tay tạm biệt ông, bà, bố mẹ mình Chỉ những câu nói, hành động vậy thôi nhưng đã khiến cho cô giáo và những người thân cảm thấy rất vui lòng Và cuối ngày, tôi sẽ khen ngợi, tuyên dương những biểu hiện tốt của trẻ, nhắc nhở chung những biểu hiện chưa đúng. Tương tự như vậy với các nội dung giáo dục khác tôi cũng tiến hành lựa chọn và lồng ghép, lên kế hoạch thực hiện cụ thể như vậy. Việc làm này tưởng chừng như đơn giản nhưng nếu không có kế hoạch cụ thể và không có kế hoạch đánh giá, nhận xét một cách nghiêm túc thì sẽ không có được kết quả như mong muốn. Khi cho trẻ tham gia các hoạt động ngoài trời, tôi tổ chức cho nhặt lá, nhổ cỏ, quét dọn vệ sinh sân trường, chia trẻ thành từng nhóm nhỏ, phân công khu vực vệ sinh cho trẻ, thiết lập các quy định khi chơi ngoài trời như không leo cao, xô đẩy bạn, chơi trong khu vực đã quy định, không tranh giành đồ chơi, chia sẻ đồ chơi với bạn, giúp đỡ bạn trong quá trình chơi. Và khi tổ chức hoạt động góc, tôi cho trẻ tự chọn góc chơi theo sở thích nhu cầu bản thân, khuyến khích trẻ chơi đóng vai thay phiên các thành viên trong gia đình để biết cách ứng xử, thể hiện các kỹ năng xã hội và biết cách giải quyết vấn đề xảy ra. Và để trẻ hứng thú chơi tôi luôn trang trí các góc chơi đẹp mắt, hấp dẫn trẻ. Khi trẻ chơi tôi giáo dục trẻ biết chơi đoàn kết, không tranh giành đồ chơi của nhau, biết chia sẻ đồ chơi cùng bạn đồng thời tôi luôn khơi gợi cho trẻ cách xử lý tình huống. Ví dụ: Khi đi ngang qua góc phân vai (góc gia đình) tôi gợi ý trẻ về các chú công nhân làm việc rất vất vả, và các bạn nhỏ hãy thể hiện sự quan tâm của mình tới các chú công nhân. Lúc đó trẻ có thể chạy đến rót nước mời chú công nhân. Khi tổ chức giờ ăn, tôi phân công cho trẻ trực nhật tại bàn ăn của mình, sắp xếp đồ dùng trước khi ăn và lau dọn sau khi ăn. Trong quá trình lấy thức ăn, trẻ sẽ xếp hàng theo thứ tự chờ đến lượt của mình, không chen lấn, cười đùa với bạn. Tôi khuyến khích trẻ tự lấy lượng cơm và thức ăn theo nhu cầu của bản thân trẻ, trong quá trình ăn ngồi đúng chỗ, đúng tư thế, mời cô và các bạn ăn cơm, ăn gọn gàng, sạch sẽ và ăn hết suất.
9. Tương tự, giờ ngủ tôi cho trẻ xếp hàng lấy giường, hai trẻ cùng phối hợp lấy giường giúp nhau, tự dịch chuyển, sắp xếp giường thẳng hàng, ngay lối, nhóm bạn nam và bạn nữ nằm ngủ riêng với nhau, hai bạn cùng hàng nằm ngủ đối nhau, hình thành cho trẻ thói quen phối hợp, giúp đỡ và giám sát lẫn nhau. Trước khi ngủ sẽ chúc cô và các bạn ngủ ngoan. Ngoài ra trong các hoạt động chiều, tôi còn cho trẻ xem những video trong chương trình quà tặng cuộc sống kể về những tấm gương biết yêu thương, quan tâm, chia sẻ với mọi người. Hay những hành vi và quy tắc ứng xử xã hội phù hợp trong cuộc sống, các quy định về an toàn khi tham gia giao thông thông qua các video lồng ghép chương trình “Tôi yêu Việt Nam”. Ví dụ: Khi học chủ đề “Gia đình” tôi đã cho trẻ xem video câu chuyện: Biểu giá cho tình mẹ. Câu chuyện kể về gia đình 1 cậu bạn nhỏ, khi ở nhà bạn ấy đã giúp đỡ mẹ rất nhiều công việc: Dọn dẹp phòng ngủ, trông em, nhặt rau giúp mẹ . Nhưng sau khi làm việc xong bạn ấy đã đòi mẹ phải trả tiền cho những việc làm đó. Điều đó làm cho mẹ rất là buồn. Nhưng sau khi nghe mẹ kể những việc mẹ đã làm với bạn nhỏ đó. Bạn ấy đã hối hận vô cùng. Qua câu chuyện tôi đã gợi ý cho trẻ một số hành động nên làm để thể hiện tình yêu thương mẹ và gia đình như các con hãy giúp mẹ lau nhà, quét nhà, trông em hay hái rau cùng mẹ Chỉ những hành động như vậy thôi sẽ làm cho mẹ và người thân cảm thấy rất vui lòng. Ngoài ra tôi còn cho trẻ đóng kịch, xử lý các tình huống khác nhau và tôi đặt ra những câu hỏi như: + Khi ông bà, bố mẹ bị ốm con sẽ chăm sóc như thế nào? + Hay gặp bạn nhỏ bị khuyết tật và có hoàn cảnh khó khăn con sẽ làm gì để giúp bạn?... Và vào ngày quân đội nhân dân Việt Nam 22/12, khi tổ chức cho trẻ đi thăm viếng nghĩa trang liệt sĩ của xã Ninh Hưng, trong chuyến đi thăm đó tôi đã trò chuyện cho trẻ hiểu được sự hi sinh thầm lặng của những người chiến sĩ và những bà mẹ Việt Nam anh
10. hùng đã mang lại cho các con cuộc sống ấm lo, hạnh phúc đồng thời giáo dục trẻ biết ơn những người chiến sĩ đó. Hoặc có thể tạo điều kiện để trẻ tham gia vào các hoạt động, các trò chơi theo nhóm, khuyến khích trẻ vẽ, tô màu cắt dán những bức tranh, làm bưu thiếp; quà tặng theo chủ đề, dịp lễ hội. Ví dụ như ngày lễ Giáng sinh, tôi cho trẻ tô màu lên những tờ giấy rồi cùng nhau dán đính lại để tạo thành cây thông và sau khi hoàn thiện tôi phân công cho từng nhóm trang trí cây thông Noen ở khu vực đã phân chia sẵn. Sau khi đã hoàn thành thì tất cả các trẻ sẽ được chụp ảnh lại và bày tỏ tình cảm, suy nghĩ của bản thân khi cùng các bạn trang trí Giáng sinh ở lớp và gửi cho phụ huynh. Hoặc để đón mừng Tết cổ truyền Việt Nam, tôi sẽ tổ chức cho trẻ làm thiệp chúc mừng năm mới và cùng nhau trang trí lên cây mai của lớp. Ngoài ra, vào những ngày lễ hội khác như 20/10; 20/11 hay 8/3 tôi tổ chức cho trẻ múa hát, làm thiệp, làm hoa tặng mẹ, bà và cô giáo. Hay như, trong hoạt động nêu gương để kích thích và phát huy những biểu hiện tốt của trẻ có tính liên tục, tôi chuẩn bị cờ vào cuối ngày để trẻ tự gắn vào bảng bé ngoan của lớp, và phát phiếu bé ngoan cuối tuần khen thưởng, tặng hình dán trái tim, sticker kịp thời những hành động, biểu hiện tốt của trẻ như: giúp bạn khi bạn ngã, thấy bạn khóc biết dỗ dành bạn, chia sẻ đồ chơi với bạn, biết giúp cô quét lớp lau kệ sạch sẽ, sắp xếp đồ chơi, đồ dùng ngăn nắp gọn gàng, biết chờ đến lượt của mình Vào cuối ngày trả trẻ, tôi cho trẻ tự lấy đồ dùng cá nhân, tự mặc áo khoác, mang khẩu trang, mang giày dép, chào cô và các bạn và bố mẹ trước khi về. Ngoài ra tôi còn tổ chức các buổi lao động vừa sức cho trẻ trải nghiệm thiết thực vào cuối tháng như chà, giặt giường của trẻ cùng cô giáo, hoạt tổng vệ sinh lớp học, rửa đồ dùng đồ chơi cùng cô vào thứ 5 mỗi tuần. Mỗi tháng tôi đều tổng vệ sinh lớp học, phân công nhiệm vụ cho mỗi tổ, tạo điều kiện giúp trẻ hợp tác giúp đỡ lẫn nhau để hoàn thành công việc được giao. Và tôi phân công nhiệm vụ cho từng nhóm nhỏ 3-4 trẻ về việc chăm sóc các cây cảnh được trồng ở xung quanh lớp học, nâng cao tinh thần trách nhiệm và tinh thần sẵn sàng thực hiện nhiệm vụ đơn giản cùng người khác của mỗi trẻ.
11. Và đặc biệt, trong các hoạt động hàng ngày tôi luôn thường xuyên trò -chuyện thân thiện với trẻ. Khi tổ chức các hoạt động tôi không đưa ra quá nhiều yêu cầu đối với trẻ, luôn chú ý lắng nghe để hiểu và kịp thời đáp ứng những nhu cầu của trẻ, kịp thời khen ngợi, động viên trẻ khi trẻ thể hiện những kĩ năng xã hội hợp lý. Bản thân luôn làm gương cho trẻ bắt chước, luôn tạo cơ hội cho trẻ được trải nghiệm thông qua các trò chơi, xử lý các tình huống, tham quan tiếp xúc, quan sát môi trường xã hội gần gũi xung quanh. Biện pháp 3: Phối hợp chặt chẽ việc giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội với gia đình trẻ. Bất kể nội dung giáo dục nào khi được phối hợp với gia đình thì hiệu quả sẽ đạt tốt hơn. Và việc giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội thì điều đó lại cần thiết hơn cả. Bởi kỹ năng phải luôn được rèn luyện thường xuyên, giáo dục tình cảm phải được thực hành và có cơ hội thể hiện. Cho nên ngoài thời gian ở trường thì gia đình là nơi quan trọng và là môi trường thực hành việc thể hiện tình cảm một cách tốt nhất, thực hành các kỹ năng một cách hiệu quả nhất đối với trẻ mầm non. Khi thực hiện biện pháp này, tôi tiến hành thực hiện các hoạt động cho trẻ và là người trực tiếp trao đổi với cha mẹ học sinh. Tôi luôn nắm được khả năng của từng trẻ để trao đổi và phối hợp với cha mẹ cùng rèn luyện giúp con khi ở nhà. Cụ thể việc tiến hành được thực hiện như sau: - Dựa vào nội dung giáo dục đã đề ra, lên kế hoạch thực hiện cụ thể. - Tiến hành thực hiện trên thực tế và đánh giá, nắm bắt khả năng của trẻ để thấy được những mặt ưu điểm và hạn chế. - Tiến hành ghi chú và trao đổi với cha mẹ học sinh vào những thời điểm đón trẻ, trả trẻ, gọi điện trực tiếp (nếu ông bà đưa đón bé). - Giải đáp những thắc mắc, trao đổi cụ thể với gia đình khi có các tình huống, tình hình mới của trẻ. Ví dụ cụ thể: Kỹ năng tự phục vụ bản thân
12. Khi tiến hành lên nội dung các kỹ năng cần thực hiện. Chúng tôi trao đổi với cha mẹ với các nội dung: ở nhà bé đã biết tự phục vụ chưa, cụ thể bé tự làm được những công việc gì? Bé chưa làm được gì? Cha mẹ có thường xuyên nhắc nhở và khuyến khích, tạo điều kiện thực hành cho bé không? Khi bé làm công việc đó có khó khăn gì với bé không? Thái độ của bé như thế nào khi tự phục vụ? Cha mẹ có ủng hộ cho việc rèn bé thực hiện kỹ năng này không? Cha mẹ định làm gì? Đã làm gì? Mong muốn cô giáo giúp bé như thế nào khi ở trường?.... Với các câu hỏi này tôi đã có trong tay các tư liệu cần thiết về thông tin bé, công việc bé thực hiện ở nhà và thái độ của bé khi thực hiện công việc đó. Việc làm này chúng ta chỉ cần tiến hành một lần khi dạy kỹ năng mới nào đó, tuy nhiên trong quá trình thực hiện chúng ta phải thường xuyên trao đổi với cha mẹ: bé về nhà có thực hành không? Bé tiến bộ không? Bé cảm thấy thế nào khi thực hành nó? Cha mẹ hãy giúp đỡ con mình và khuyến khích động viên bé nhiều hơn nhé? Hãy luôn trao đổi với cô giáo khi bé có những thay đổi. Việc thường xuyên trao đổi với cha mẹ trẻ không chỉ giúp ích trong việc rèn kỹ năng cho bé mà còn giúp thực hiện các hoạt động chăm sóc giáo dục trẻ ở trường một cách hiệu quả hơn bao giờ hết. Ngoài ra tôi còn thường xuyên trao đổi với phụ huynh về tầm quan trọng của giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ thông qua các cuộc họp phụ huynh đầu năm, giữa năm và cuối năm, trong quá trình trao đổi tôi khuyến khích phụ huynh đưa ra ý kiến, cách thức giáo dục và định hướng cụ thể cho trẻ để việc giáo dục có sự thống nhất và phối hợp giữa nhà trường và phụ huynh, nhằm tạo điều kiện tốt nhất giúp trẻ phát triển tình cảm kĩ năng xã hội. Ví dụ, giữa năm học trường có tổ chức họp huynh học kì I tôi có trao đổi với phụ huynh về vấn đề đưa, đón trẻ để đảm bảo an toàn cho trẻ, và cần sự phối hợp chặt chẽ giữa phụ huynh với giáo viên phụ trách lớp trong việc đưa, đón trẻ. Đồng thời ở nhà phụ huynh sẽ giáo dục trẻ không đi theo người lạ, không nhận bánh, kẹo, từ người lạ, giáo dục trẻ nhận biết những người thường đón trẻ và không đi theo những người không thường đón trẻ. Những hôm phụ huynh nhờ người khác đón phải liên hệ
13. với giáo viên để báo cho giáo viên biết, tránh trường hợp nhờ đón nhưng không báo thì giáo viên sẽ không cho đón. Ngoài ra trong cuộc họp tôi còn trao đổi với phụ huynh về việc tổ chức ngày hội gói bánh Mừng xuân Giáp Thìn, và phụ huynh sẽ là người tham gia cùng cháu trải nghiệm gói bánh, hướng dẫn cháu kĩ năng xếp lá, rải nếp lên lá và gói bánh, khi gói phải gọn gàng, tập trung gói bánh. Sau khi gói xong trẻ sẽ nắm được quy trình gói bánh và biết được một phong tục ngày tết Nguyên đán, thông qua việc gói bánh cùng phụ huynh, giúp trẻ rèn luyện tính kiên nhẫn, kiên trì làm đến cùng, đặc biệt về tình cảm còn giúp nuôi dưỡng văn hóa cổ truyền cho mỗi trẻ. Và hiện nay việc trao đổi với phụ huynh qua các trang mạng xã hội ngày càng phổ biến, đây là một hình thức rất tiện lợi và kịp thời. Đầu năm tôi lập nhóm Zalo riêng của lớp, các thành viên là phụ huynh của lớp, hàng ngày tôi sẽ cập nhật thông tin đi học của trẻ, kế hoạch giáo dục, các nội dung giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội, tôi còn chia sẻ các bài viết về hướng dẫn phụ huynh giáo dục tình cảm, kĩ năng xã hội cho trẻ tuổi mẫu giáo cho phụ huynh tham khảo như vai trò của giáo dục cảm xúc cho trẻ mẫu giáo, giáo dục kĩ năng bảo vệ môi trường cho trẻ, 10 lời khuyên hữu ích giúp trẻ phát triển tình cảm kĩ năng xã hội Ngoài ra, với từng trẻ tôi sẽ cập nhật, trao đổi thông tin qua nhắn tin, gọi điện với từng phụ huynh riêng. Nắm được vai trò quan trọng trong sự phối hợp giữa gia đình và nhà trường, tôi thấy đây là biện pháp được sử dụng nhiều nhưng không phải ai cũng có cách sử dụng đúng với từng trẻ, từng hoạt động. Chính vì thế đây không chỉ là cơ hội cho trẻ được trải nghiệm mà đây còn là cơ hội gắn kết chặt chẽ hơn giữa phụ huynh và giáo viên, giúp bé phát triển toàn diện hơn. 5.2 Về khả năng áp dụng của sáng kiến Khả năng mang lại lợi ích của sáng kiến: Các biện pháp đã thực hiện không chỉ mang đến lợi ích trẻ, cho cha mẹ mà còn mang lại hiệu quả lớn đối với giáo viên, nhà trường như sau:
14. Với trẻ: Được giáo dục tình cảm kỹ năng xã hội ngay tại nhà trường, được phát triển toàn diện về các mặt thể chất tinh thần. Trẻ có được nhiều kỹ năng hơn, học tập một cách hệ thống hơn nhưng vô cùng nhẹ nhàng và tự nhiên do sự tích hợp phù hợp trong các hoạt động thường ngày. Giáo viên: Khi thực hiện các biện pháp này mỗi giáo viên tự xây dựng cho mình một kế hoạch riêng thực hiện phù hợp với độ tuổi và khả năng của trẻ trong lớp mình. Chính vì thế bản thân giáo viên đó đã có một kho tài nguyên về chuyên môn cho mình. Cùng với việc phối hợp với cha mẹ học sinh thì giáo viên không chỉ có nhiều kỹ năng hơn và mà còn xây dựng mối quan hệ chặt chẽ hơn, thân thiết hơn giữa cô giáo và cha mẹ, giữa nhà trường và phụ huynh. Nhà trường: Với những kinh nghiệm này giáo viên có được những kiến thức kỹ năng tốt trong việc giảng dạy mà không cần phải mất quá nhiều các buổi tập huấn tốn kinh phí. Đồng thời môi trường thử nghiệm ngay trong nhà trường giúp cho giáo viên tự tin hơn và chủ động hơn trong việc giảng dạy của mình. Sau khi áp dụng các giải pháp trên với trẻ ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi đã đạt được kết quả cụ thể như sau: Khi chưa áp dụng các biện pháp Khi áp dụng các biện pháp Nhóm kỹ năng xã hội cốt lõi Trẻ nhanh Trẻ nhút nhát, Trẻ nhanh Trẻ nhút nhát, nhẹn, tự tin chưa tự tin nhẹn, tự tin chưa tự tin Kỹ năng nhận thức 50% 50% 84% 16% về bản thân Kĩ năng kiểm soát 50% 50% 78% 22% cảm xúc Kĩ năng ứng xử phù 31% 69% 85% 15% hợp với những
15. người, vật gần gũi xung quanh Kĩ năng hợp tác 37% 63% 88% 12% Kỹ năng tuân thủ 56% 44% 94% 6% các quy tắc xã hội Kỹ năng giao tiếp 66% 34% 91% 9% lịch sự, lễ phép Kỹ năng tự phục vụ 75% 25% 94% 6% - Các điều kiện cần thiết để áp dụng biện pháp: - Giáo viên phải luôn tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm từ bạn bè đồng nghiệp để nắm vững các nội dung, phương pháp, hình thức giáo dục nâng cao chất lượng giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. - Ban giám hiệu nhà trường quan tâm bồi dưỡng về chuyên môn, trang thiết bị về giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. - Phụ huynh cùng phối hợp với nhà trường, với giáo viên giáo dục trẻ kỹ năng xã hội thông qua hoạt động giáo dục tình cảm - kỹ năng xã hội cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi. - Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến: Trong phạm vi giáo viên dạy lớp 5-6 tuổi tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã Ninh Hòa. 6. Các thông tin cần được bảo mật (nếu có) Các thông tin cần được bảo mật: trước khi được Hội đồng công nhận, cá nhân xin được bảo mật các biện pháp đã nêu trên. 7. Kết luận Những biện pháp mà tôi đã thực hiện và áp dụng có thể sử dụng cho các độ tuổi, tùy thuộc vào nội dung giáo dục từng độ tuổi mà giáo viên đó có thể xây dựng phù hợp cho
16. lớp mình. Ngoài trường tôi các biện pháp này có thể áp dụng với tất cả các trường mầm non khác trong toàn thị xã bởi mức độ phổ biến cũng như khả năng phù hợp với tất cả các giáo viên mầm non nói riêng. Với mỗi biện pháp, mỗi sự phát triển của trẻ trong từng khối lớp mà giáo viên điều chỉnh cho phù hợp từ khâu xây dựng nội dung giáo dục cho đến khâu thực hiện các hoạt động giáo dục. Không mất quá nhiều thời gian cũng như phù hợp với mọi điều kiện hoàn cảnh./. b