SKKN Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

Nội dung tài liệu: SKKN Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi

1. Một số biện pháp tổ chức hoạt động trải nghiệm nhằm hình thành và phát triển các biểu tượng toán cho trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM Độc lập - Tự do - Hạnh phúc ĐỀ CƯƠNG SÁNG KIẾN - Họ và tên: ĐOÀN QUẾ ANH Giới tính: Nữ - Ngày, tháng, năm sinh: 06/6/1995 - Đơn vị công tác: Trường Mầm non Ninh Hưng - Chức vụ/ chức danh: Giáo viên - Trình độ chuyên môn: Cao đẳng Sư phạm Mầm Non 1. Tên sáng kiến: Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình 2. Lĩnh vực áp dụng 1. Lĩnh vực áp dụng sáng kiến: Giáo dục mầm non 2. Mục tiêu: Đề ra một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình 3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu - Đối tượng nghiên cứu: Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình - Phạm vi nghiên cứu: Trẻ lớp 5-6 tuổi C, Trường Mầm non Ninh Hưng. 3. Cơ sở pháp lý
2. - Thông tư số 01/VBHN- BGDĐT ngày 13 tháng 4 năm 2021 của Bộ Giáo dục và Đào tạo Ban hành chương trình giáo dục mầm non. 4.Thực trạng: Hoạt động tạo hình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong sự phát triển trẻ một cách toàn diện trên tất cả các lĩnh vực: nhận thức, tình cảm - kĩ năng xã hội, thẫm mỹ, thể chất, ngôn ngữ. Hoạt động tạo hình là một trong những phương tiện tích cực để phát triển ở trẻ khả năng hoạt động trí tuệ như: óc quan sát, trí nhớ, tư duy, tưởng tượng giúp trẻ sáng tạo và cảm nhận được vẻ đẹp của thiên nhiên trong cuộc sống. Do đó, việc giúp trẻ học tốt hoạt động tạo hình trong trường mầm non là việc làm cần thiết, nếu thực hiện tốt hoạt động này sẽ góp phần hình thành và phát triển toàn diện cho trẻ, giúp trẻ phát huy khả năng tư duy, sáng tạo và quan sát. Hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non bao gồm các hoạt động: cắt, xé dán, vẽ, nặn. Hoạt động tạo hình là dạng hoạt động nghệ thuật được trẻ ưa thích và là các phương tiện giáo dục phát triển thẩm mỹ có hiệu quả. Việc giáo dục thẩm mỹ cho trẻ mầm non thông qua bộ môn tạo hình có vai trò quan trọng tới việc hình thành tri thức, cảm xúc, ngôn ngữ. Tuy nhiên, bản thân nhận thấy việc giúp trẻ 5- 6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình còn nhiều tồn tại và hạn chế sau: 4.1. Ưu điểm - Được sự chỉ đạo kịp thời, kiểm tra chất lượng thường xuyên của ban giám hiệu nhà trường về việc thực hiện chương trình. Thường xuyên đầu tư và tổ chức cho cán bộ, giáo viên tạo môi trường lấy trẻ làm trung tâm. - Bản thân đạt trình độ trên chuẩn về chuyên môn, nhiệt tình yêu mến trẻ thơ, luôn có tinh thần tự học, học qua đồng nghiệp trong sinh hoạt chuyên môn, học qua dự giờ, tìm tòi nghiên cứu chương trình, tìm kiếm nguồn nguyên vật liệu, xây dựng môi trường cho trẻ hoạt động. - Lớp học khang trang, thoáng mát, có đủ điều kiện đảm bảo cho mọi hoạt động của trẻ. 4.2. Khuyết điểm
3. - Hình thức tổ chức hoạt động tạo hình chưa đa dạng, hấp dẫn, còn cứng nhắc và rập khuôn, chưa phát huy tính tích cực, sáng tạo, hứng thú của trẻ. - Tổ chức cho trẻ nhận xét sản phẩm và dạy trẻ nhận xét còn hời hợt chưa quan tâm. - Sử dụng các nguyên vật liệu dạy trẻ làm đồ dùng- đồ chơi còn hạn chế, chưa phong phú. Vì còn những khuyết điểm trên nên tôi đã tìm một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5- 6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình. 5. Mô tả sáng kiến 5.1. Về nội dung của sáng kiến Xuất phát từ tầm quan trọng, ý nghĩa và sự cần thiết của việc giúp trẻ học tốt hoạt động tạo hình ở trường mầm non, căn cứ thực trạng về môi trường giáo dục của nhà trường. Bản thân tôi đề xuất “Một số biện pháp giúp trẻ mẫu giáo 5-6 tuổi trong trường mầm non học tốt hoạt động tạo hình” Giải pháp 1: Tổ chức đa dạng các hình thức hoạt động tạo hình Muốn tiết dạy hay, hấp dẫn, mới lạ hay không thì hình thức tổ chức đóng vai trò cũng rất quan trọng. Tổ chức đa dạng các hình thức hoạt động tạo hình cũng giúp trẻ hứng thú hơn, hiệu quả hơn trong tiết dạy. Tổ chức hoạt động tạo hình giáo viên cần phải dựa vào trẻ và lấy trẻ làm trung tâm. Cần kết hợp các hình thức tổ chức hoạt động để trẻ được tiếp xúc với cái đẹp bằng nhiều cách khác nhau. Tôi tổ chức dưới hai hình thức cơ bản: hoạt động tạo hình trên tiết học và hoạt động tạo hình ngoài tiết học. Tổ chức hoạt động tạo hình trong tiết học, nội dung của hoạt động tạo hình trong trường mầm non bao gồm: vẽ (vẽ theo mẫu, vẽ theo đề tài, vẽ theo ý thích), nặn(nặn theo mẫu, nặn theo đề tài, nặn theo ý thích), xé, cắt dán. Khi tổ chức hoạt động học, tôi đã: Dựa vào khả năng tạo hình của trẻ, tôi xác định nội dung dạy trẻ trong hoạt động theo mẫu, theo đề tài cho phù hợp với trẻ. Chuẩn bị phong phú về nguyên vật liệu, nhằm phát huy vai trò chủ động, tích cực của trẻ trong quá trình hoạt động. Sắp đặt gọn gàng các đồ dùng, nguyên vật liệu phù hợp với trẻ và có sự gợi mở nhằm kích thích
4. trẻ nãy sinh những ý tưởng mới lạ và ham muốn tìm tòi khám phá. Động viên, khuyến khích, gợi mở, hướng dẫn và đưa ra những chỉ dẫn khi thực sự cần thiết để giúp trẻ giải quyết được nhiệm vụ tạo hình. Cung cấp nhiều cơ hội cho trẻ tự lựa chọn, tìm kiếm các hoạt động, nguyên vật liệu tạo hình và thời gian cho trẻ khám phá, “ lập kế hoạch” và thực hiện ý tưởng tạo hình. Với tiết học tạo hình theo mẫu: Là tiết dạy kỹ năng tạo hình để tạo ra các hình dáng đồ vật hay miêu tả sự vật hiện tượng một cách tương đối chính xác. Trên tiết học này, tôi cung cấp cho trẻ những kiến thức, những hiểu biết tương đối đầy đủ chính xác về đối tượng miêu tả để giúp trẻ hình thành những biểu tượng ban đầu một cách sâu sắc. Bồi dưỡng ở trẻ óc quan sát, khả năng phân tích, nhận biết các đặc điểm đa dạng về hình thái, khả năng cảm thụ tính thẩm mỹ và nét độc đáo của các sự vật, hiện tượng xung quanh. Vì vậy việc làm mẫu của tôi phải chính xác, hình mẫu phải đảm bảo cần cho trẻ tìm hiểu và phân tích các đặc điểm cơ bản của hình mẫu, vừa làm vừa giải thích rõ ràng, kết hợp giữa lời nói và động tác. Tuy nhiên tránh việc làm mẫu quá lâu sẽ gây sự nhàm chán, làm mất hứng thú ở trẻ. Theo quan điểm lấy trẻ làm trung tâm, tôi thay đổi hình thức tổ chức bằng việc đưa ra nhiều sản phẩm mẫu và cho trẻ lựa chọn đối tượng làm mẫu dựa trên sự hứng thú của trẻ. Ví dụ: Trong tiết vẽ theo mẫu “ Vẽ con mèo” chủ đề động vật. Tôi thay đổi hình thức bằng cách treo 2-3 tranh lên cho trẻ xem con mèo có các tư thế khác nhau. Trẻ là người chủ động tự lựa chọn tranh để làm mẫu theo sự hứng thú và tò mò của trẻ, tranh trẻ chọn tôi sẽ sử dụng vào tiết vẽ mẫu con mèo, các tranh còn lại tôi cất đi. Tôi thực hiện vẽ mẫu, vừa vẽ tôi vừa phân tích đầu mèo là nét cong tròn khép kín, đuôi là nét cong, cách tô màu... Sau đó tiến hành cho trẻ vẽ và tôi vẫn để tranh mẫu cho trẻ quan sát cho đến hết tiết học. Ví dụ: Trong tiết xé dán mẫu “ Xé dán ngôi nhà” ở chủ đề “Gia đình”. Tôi cho trẻ tham quan mô hình ngôi nhà( giống với tranh ngôi nhà mẫu), sau đó xuất hiện bức tranh mẫu “ xé dán ngôi nhà”. Cho trẻ cùng quan sát và đàm thoại bức tranh: Tranh xé dán gì?,
5. ngôi nhà xé dán bằng những hình gì?, bạn xé như thế nào?, ngôi nhà dán như thế nào?.. sau khi đàm thoại xong tôi xé dán mẫu cho trẻ xem và hướng dẫn trẻ thực hiện. Với tiết tạo hình theo đề tài: Đây là hình thức tạo hình mang tính tự do ít phụ thuộc vào mẫu. Ở hình thức này tôi trao đổi với trẻ về nội dung đề tài, giúp trẻ phát triển trí nhớ hình tượng. Dạy trẻ biết lựa chọn đối tượng thể hiện phù hợp với đề tài đã cho để tạo sản phẩm theo ấn tượng của trẻ, củng cố những kiến thức kỹ năng đã học. Tôi giúp trẻ thể hiện ý tưởng của trẻ là chủ yếu, vì thế tôi chỉ là người gợi ý và định hướng cho trẻ, khuyến khích trẻ nói lên ý tưởng của mình là chính, tốt cho sự sáng tạo của trẻ. Ngoài ra tôi còn chuẩn bị các nguyên vật liệu (các loại hột hạt, giấy màu, dây kim tuyến, sỏi, cát màu, hạt nút,..) để trẻ trang trí sản phẩm của mình theo ý thích và khả năng sáng tạo của trẻ. Ví dụ: Tiết vẽ theo đề tài “ Vẽ đàn gà” chủ đề động vật. Tôi chuẩn bị nhiều bức tranh vẽ cảnh đàn gà. Tôi chia lớp thành ba nhóm nhỏ và lên chọn 1 bức tranh mà mình thích về đàn gà để nhóm thảo luận. Với ý tưởng này tôi giúp trẻ gây sự hứng thú và chủ động chọn bức tranh theo ý tưởng mình để cùng quan sát. Ba đội cùng nhau thảo luận với nội dung tôi gợi ý: tranh vẽ gì?, vẽ đàn gà đang làm gì?, đàn gà có mấy con?, đầu gà bạn vẽ nét gì?, thân gà bạn vẽ bằng nét gì?, bạn tô màu như thế nào?... Sau khi thảo luận xong tôi tập trung trẻ lại và cho cả lớp cùng nhau quan sát đàm thoại 3 bức tranh của ba đội chọn. Sau đó tôi gợi ý và hỏi ý tưởng vẽ của trẻ và cho trẻ thực hành. Ví dụ: Chủ đề “ Nghề nghiệp”, đề tài “ trang trí thiệp tặng chú bộ đội”. Tôi tổ chức cho trẻ đi tham quan phòng trưng bày các thiệp. Tôi chuẩn bị các thiệp mẫu cho trẻ xem nhằm khơi gợi ý tưởng, sáng tạo của trẻ. Tôi cho trẻ chia nhóm nhỏ (có thể 3-4 nhóm tùy vào số lượng trẻ) lên chọn 1 tấm thiệp cho nhóm mình theo sở thích và nhu cầu của trẻ trong nhóm đó. Tôi gợi ý cho trẻ vài câu hỏi nhằm giúp trẻ khám phá, tìm hiểu sâu hơn về đối tượng để giúp trẻ khơi gợi sự sáng tạo (tranh vẽ gì, trên chiếc thiệp bạn trang trí gì, bạn xé cắt dán hình gì, chiếc thiệp có màu sắc như thế nào). Sau đó tôi cất hết thiệp mẫu và hỏi ý tưởng gợi ý trẻ sáng tạo. Tuy nhiên, tôi chú tâm nhiều đến việc lựa chọn và chuẩn bị nguyên vật liệu cho trẻ, tôi chuẩn bị càng nhiều nguyên vật liệu
6. càng giúp trẻ thể hiện sự sáng tạo và trí tưởng tượng hơn. Tất cả các nguyên vật liệu tôi trưng bày lên các kệ và đặt tên “ siêu thị nguyên vật liệu trang trí”, sau khi xé, dán xong trẻ sẽ tự mình đi đến siêu thị tìm các nguyên vật liệu mình cần để mang về trang trí. Với tiết tạo hình theo ý thích tôi cho trẻ được tự do lựa chọn thể hiện sản phẩm của mình theo một định hướng trong phạm vi những kinh nghiệm, cảm xúc, tình cảm mà trẻ đã trải nghiệm qua thực tế, từ đó phát huy những khả năng thế mạnh ở từng cá nhân trẻ một cách tự nhiên không gò bó, ép buộc. Ví dụ: Chủ đề thực vật với đề tài “vẽ theo ý thích”. Vào bài tôi cùng trẻ hát và vận động bài hát “em yêu cây xanh”. Tôi cho trẻ đi tham quan triển lãm tranh vẽ các loại cây, hoa, quả (tranh vẽ vườn cà rốt, tranh vẽ giàn dâu tây, tranh vẽ vườn cây xanh, tranh vẽ cánh đồng lúa, tranh vẽ khu rừng cây xanh, tranh vẽ vườn hoa hồng...). Sau đó tôi cho cả lớp chọn 4 bức tranh mà mình thích và cùng lớp đàm thoại 4 bức tranh đó. Sau khi đàm thoại xong tôi hỏi ý tưởng của trẻ về tranh của mình sắp vẽ và gợi ý khuyến khích sự sáng tạo của trẻ. Trẻ vẽ tự do theo ý thích của bản thân về chủ đề thực vật, tôi luôn khuyến khích động viên những sáng tạo của trẻ. Để tổ chức giờ hoạt động học về bộ môn tạo hình đạt hiệu quả cao, tôi đã tìm tòi những sáng kiến mới, sử dụng các thủ thuật vào bài khác nhau phù hợp với từng tiết dạy. Từ đó dùng ngôn ngữ của mình để truyền đạt tới trẻ một cách sinh động và lôi cuốn để gây hứng thú và thu hút sự chú ý cho trẻ vào giờ học. Tôi có khả năng tạo hình và tạo ra những sản phẩm đẹp, vì trẻ học đa số dựa trên sự bắt chước là chủ yếu, vì thế tôi cũng phải đưa ra những hình mẫu đẹp mắt và mang tính nghệ thuật cao. Trong một tiết hoạt động tạo hình tôi tích hợp lồng ghép các bài hát hay những bài thơ, câu đố hoặc trò chuyện cùng trẻ để làm cho giờ hoạt động diễn ra một cách nhẹ nhàng hơn. Ví dụ: Trong giờ dạy trẻ nặn củ cà rốt với chủ đề thực vật, tôi kể câu chuyện về chú thỏ, saukhi kể chuyện tôi đặt câu hỏi: Các con có muốn giúp bạn thỏ có thức ăn không?,vậy hôm nay chúng mình hãy nặn nhiều cà rốt cho bạn thỏ nhé!. Sau đó tôi cho trẻ quan sát mẫu chuẩn bị cả vật thật và vật mẫu cho trẻ quan sát, tổ chức cho trẻ thi đua theo nhóm xem nhóm nào nặn được nhiều cà rốt cho bạn thỏ.
7. Ví dụ: Với tiết nặn củ cà rốt, chủ đề : Thực vật” tôi dùng thủ thuật ảo thuật để xuất hiện củ cà rốt thật và đàm thoại. Chính củ cà rốt đó tôi sẽ dùng làm mẫu và tiến hành hoạt động hướng dẫn nặn mẫu. Vật mẫu trẻ xem sẽ là củ cà rốt cô nặn và củ cà rốt thật. Ngoài tổ chức cho trẻ hoạt động tạo hình trong các tiết học, tôi còn quan tâm đến tổ chức hoạt động tạo hình ngoài tiết học, trong giờ đón trẻ, hoạt động ngoài trời, giờ hoạt động góc, hoạt động chơi chiều, trong giờ trả trẻ. Hoạt động tạo hình ngoài tiết học nhằm bổ sung cho trẻ vốn hiểu biết, bồi dưỡng sự cảm thụ về nét đẹp của các sự vật hiện tượng. Với hoạt động tạo hình trong giờ hoạt động ngoài trời. Tôi cho trẻ nhặt lá cây khô kết hợp với việc cô giáo chuẩn bị thêm một số nguyên liệu sẵn có, khuyến khích trẻ tạo ra các hình thù khác nhau từ lá khô, lá vàng, sỏi, đá, hột, hạt.. Ví dụ: Với chủ đề “ Thực vật” hoạt động ngoài trời chơi cái cát, sỏi, đá. Tôi kết hợp với hoạt động tạo hình bằng cách cho trẻ vẽ trên cát, xếp hình các viên sỏi, đá thành các hình cây xanh, các loại hoa, các loại quả mà trẻ thích. Tôi cho trẻ quan sát vẻ đẹp của cảnh vật xung quanh trường như: ngôi nhà, lớp học, cây, hoa, bầu trời, đồng lúa.. Ví dụ: tôi cho trẻ quan sát cây xanh trong sân trường để xé dán, vẽ, nặn cây xanh. Quan sát đồ dùng- đồ chơi trong sân trường để nặn đồ dùng- đồ chơi trong sân trường. Với giờ hoạt động góc, tôi tổ chức ở góc tạo hình của trẻ, tôi cho trẻ xem tranh ảnh, album, vẽ về các con vật, đồ vật, gần gũi, những câu chuyện cổ tích, những sản phẩm tạo hình hoặc cho trẻ được tự do thể hiện vẽ, nặn, cắt dán, xếp hình, làm quyển sách tranh theo chủ đề từ các bức vẽ của trẻ, trang trí đèn giao thông, in đồ, trang trí từ họa báo... Ví dụ: Chủ đề “ động vật” giờ hoạt động góc. Tôi cho trẻ xé dán các con vật trong quyển tạp chí, sách báo, tranh ảnh để tạo thành album các con vật bé thích. Chủ đề “thực vật” giờ hoạt động góc, tôi cho trẻ gấp bông hoa sen, trang trí tranh vườn hoa từ đất nặn, làm quả dưa hấu từ hủ sữa chua.. Ngoài ra, tôi còn động viên trẻ làm đồ dùng đồ chơi trong giờ hoạt động góc như: Làm búp bê bằng len, làm bưu thiếp bằng các
8. nguyên vật liệu khác nhau, vẽ trang trí mặt nạ, làm váy trình diễn thời trang, làm hoa cầm tay múa... Tận dụng những giờ đón, trả trẻ tôi cho trẻ làm quen với các bức tranh mẫu của cô, sản phẩm đẹp để cùng nhau trò chuyện về đường nét, bố cục, màu sắc, khuyến khích trẻ tập đánh giá sản phẩm. Cùng trò chuyện với trẻ về cách vẽ, cách chọn màu, cách sắp xếp bố cục với những sản phẩm nặn, xé dán, đồ chơi.. và cùng trò chuyện các bước tiến hành để tạo thành sản phẩm. Giờ hoạt động chiều: Ngoài việc dạy trẻ trên tiết học bằng cách sử dụng giáo án powerpoint tôi thường xuyên cho trẻ xem các video hướng dẫn vẽ tranh, xé dán hay nặn tạo thành sản phẩm. Cho trẻ xem các hình ảnh, sự vật hiện tượng để cung cấp thêm kỹ năng và kiến thức tạo hình cho trẻ. Ví dụ tôi cho trẻ xem video hướng dẫn vẽ con gà, trẻ sẽ nhìn theo, ghi nhớ và củng cố kiến thức để vẽ con gà. Ví dụ: tôi tổ chức cho trẻ cùng nhau xâu hạt và dây để tạo thành vòng hoa tay. Để giúp trẻ thể hiện sự sáng tạo của mình vào sản phẩm tạo hình. Tôi khuyến khích trẻ biết tự tìm kiếm, lựa chọn các dụng cụ, nguyên vật liệu phù hợp để tạo ra sản phẩm theo ý thích (trẻ tìm kiếm các nguyên vật liệu từ gia đình, khi dạo chơi.. và mang đến lớp). Tôi cho trẻ nêu ý tưởng và cách làm. Trong quá trình trẻ thực hiện, tôi có thể gợi ý cho trẻ sáng tạo thêm. Sau khi trẻ hoàn thiện sản phẩm của mình, tôi khuyến khích trẻ đặt tên sản phẩm của mình Trong tất cả các giờ học nói chung và giờ tạo hình nói riêng tôi cần để cho trẻ tự thể hiện sản phẩm của mình, tôi luôn là người động viên khuyến khích trẻ thực hiện gợi ý cho trẻ những tình huống khó thực hiện. Mong muốn của trẻ được thể hiện qua những phương tiện khác nhau. Tôi luôn phải lấy trẻ làm trung tâm tôn trọng từng cá nhân trẻ tôn trọng ý tưởng của trẻ. Trong một tiết dạy tạo hình tôi không lạm dụng quá nhiều các tranh mẫu và càng sử dụng ít vật mẫu sẽ càng kích thích trẻ tư duy và tìm kiếm những ý tưởng mới lạ. Tôi không ép trẻ phải vẽ theo ý của tôi như vậy sẽ làm cho tiết học trẻ nên buồn chán và tẻ nhạt.
9. Ví dụ: cũng là đề tài trang trí thịệp tặng chú bộ đội nhưng có trẻ sẽ vẽ, có trẻ xé dán, có trẻ tô màu chính vì vậy việc cho trẻ tự lựa chọn phương tiện tạo hình là tốt nhất. Như vậy, việc tổ chức đa dạng các hình thức mới lạ trong tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ tạo cảm giác mới, gây hứng thú cho trẻ tích cực tham gia vào các hoạt động tạo hình nhằm tạo cơ hội cho trẻ bộc lộ sự sáng tạo. Mỗi trẻ đều có cách thể hiện riêng, bộc lộ những cảm xúc khác nhau. Vì vậy tôi không áp đặt cho trẻ những điều mà trẻ không thích. Tuy nhiên tôi luôn quan tâm giúp đỡ những trẻ chậm chạp hoặc lúng túng để gợi mở, tạo cho trẻ niềm tin và sự mong muốn sáng tạo. Giải pháp 2: Tổ chức nhận xét sản phẩm, dạy trẻ nhận xét tranh. Quá trình nhận xét sản phẩm là rất quan trọng trong hoạt động tạo hình nó sẽ là niềm phấn khởi, hứng thú cho trẻ kiểm tra lại bài của mình sau một thời gian học tập cố gắng. Chính vì vậy trẻ mầm non nói chung và dạy trẻ 5- 6 tuổi nói riêng thì trẻ rất thích được khen, cho nên khi nhận xét sản phẩm tôi tổ chức nhiều hình thức nhận xét khác nhau để tạo cho trẻ cảm giác thoải mái, hứng thú, tích cực tham gia vào các hoạt động. Với giờ hoạt động học tạo hình, quá trình nhận xét sản phẩm được tiến hành theo thứ tự: Trẻ tự nhận xét sản phẩm của mình; Trẻ nhận xét sản phẩm của bạn; Giáo viên nhận xét sản phẩm của trẻ Ví dụ: Chủ đề “Nghề nghiệp” với đề tài “Trang trí thiệp tặng chú bộ đội”. Khi treo sản phẩm của trẻ tôi cho trẻ treo một cách tự nhiên trên giá, không áp dặt trẻ treo tranh ở trên hay dưới cho dù tranh của trẻ đó đẹp hay chưa đẹp để cho trẻ có một tâm lý thoải mái hứng thú vào phần quan sát, nhận xét sản phẩm. Hoặc tôi thay đổi hình thức cho trẻ lên tìm hình và tên mình để tự trưng bày sản phẩm. Tôi cho trẻ thời gian quan sát các sản phẩm được treo trên giá. Sau đó, tôi cho trẻ tự nhận xét cái đẹp trong sản phẩm của mình và bạn, tôi luôn tôn trọng ý kiến của trẻ. Khi trẻ nhận xét tranh mình và tranh bạn gặp khó khăn tôi gợi ý cho trẻ bằng cách đưa ra vài câu hỏi gợi ý (Con thấy bức tranh như thế nào?; Theo con, bức tranh nào là đẹp nhất?; Con thích bức tranh nào? Vì sao?...).Sau khi cho trẻ nhận xét xong tôi giới thiệu thêm những hình ảnh và các chi tiết nổi bật do trẻ sáng tạo ra, mà các trẻ khác chưa phát hiện ra trong sản phẩm của bạn
10. và khuyến khích các cháu hoàn thành nhiệm vụ, động viên những trẻ yếu. Sau đó tôi sẽ nhận xét chung sản phẩm của cháu mang tính động viên, khen ngợi là chính. Trong các hoạt động tạo hình ở hoạt động ngoài trời, Tôi cùng tham gia nhận xét sản phẩm với trẻ, và khéo léo chỉ cho trẻ thấy những gì trẻ chưa làm tốt để những bài sau trẻ cố gắng hơn. Ví dụ: Đối với hoạt động nặn, Tôi có thể giúp trẻ tự lựa chọn, tìm kiếm và sử dụng các phương pháp nặn khác nhau để dễ dàng mở rộng phạm vi các đối tượng miêu tả, như cho trẻ nặn các con vật sống trong rừng thuộc chủ đề thế giới động vật. Sau khi trẻ tự thể hiện các tác phẩm nghệ thuật của mình tôi cho trẻ trưng bày sản phẩm có phân loại để dễ so sánh, đánh giá và nhận xét, cùng nhau trao đổi, bày tỏ để phát triển ngôn ngữ mạch lạc, động viên khích lệ trẻ để giúp trẻ phấn khởi hứng thú trong các giờ nặn tiếp theo. Mặt khác tạo niềm phấn khởi cho trẻ, tôi cho trẻ tự mang những sản phẩm của mình vào góc nghệ thuật để thỉnh thoảng trẻ ngắm nhìn sản phẩm của mình và của bạn . Khi sản phẩm của trẻ tạo ra nếu không được nhận xét, động viên khích lệ sôi nổi như vậy trẻ sẽ không hứng thú tham gia vào các hoạt động sau này . Vì vậy việc khuyến khích trẻ nhận xét sản phẩm giúp trẻ hình thành khả năng diễn đạt, ghi nhớ, tư duy hơn và giúp trẻ cũng cố lại được kiến thức đã biết. Giải pháp 3 : Sử dụng các nguyên vật liệu dạy trẻ làm đồ dùng - đồ chơi: Việc sử dụng các nguyên vật liệu tạo hình sẵn có, dễ tìm phong phú giúp trẻ phát huy khả năng sáng tạo, khuyến khích tính chủ động của trẻ. Để đảm bảo khi sử dụng nguyên vật liệu tạo hình tôi luôn chú ý những điểm sau: An toàn( không nhọn, không có cạnh sắc, không độc hại..), kinh phí thấp (Những nguyên vật liệu có ở địa phương), dễ kiếm (ví dụ: vỏ ốc, hến, vỏ hộp, vải vụn..). Dễ bảo quản hay cất giữ. Dễ cầm (phù hợp với tay cầm của trẻ). Dễ cung cấp kinh nghiệm bao gồm các giác quan. Dễ sữa chữa, tạo cơ hội để lựa chọn và sắp xếp nguyên liệu, luôn quan sát sự tưởng tượng. Đồ dùng đồ chơi còn
11. hạn chế nên tôi luôn huy động trẻ tìm kiếm nguyên vật liệu, phế thải có sẵn ở địa phương. Sử dụng nguyên vật liệu để tổ chức hoạt động tạo hình trong tiết học. Tôi luôn xác định đề tài theo từng chủ điểm và lựa chọn các nguyên liệu phù hợp. Từ những nguyên vật liệu thiên nhiên đơn giản trẻ nói lên ý tưởng của mình và sau đó được sự gợi ý, hướng dẫn của tôi, trẻ đã làm ra được một số đồ dùng, đồ chơi sáng tạo giúp trẻ phát triển nhận thức và tư duy của mình. Ví dụ: Với chủ đề Gia đình “Tạo hình ngôi nhà từ các nguyên vật liệu mở”. Tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu khác nhau (que kem, lõi giấy, đất nặn, que tăm, bìa giấy...). Tôi cùng trẻ hát và vận động bài hát “Nhà của tôi”. Sau đó tôi cho trẻ đặc điểm ngôi nhà của mình, dẫn dắt trẻ tham quan mô hình ngôi nhà tôi chuẩn bị sẵn. Cùng đàm thoại với trẻ ( Đây là kiểu nhà gì?, Ngôi nhà cô làm từ nguyên vật liệu gì?, Con nhận xét gì về cách làm, Với các nguyên vật liệu này thì các con sẽ làm gì?) Ví dụ: Chủ đề Gia đình với đề tài “ xé dán chiếc váy tặng người thân”. Tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu (nút cài áo, lá cây khô, các loại dây ruy băng, hoa giấy màu, hoa vải nỉ, hoa bằng vải, dây kim tuyến, hạt len màu, vải các màu, hoa nhựa, chấm tròn bằng giấy cứng. Cô và trẻ vận động bài hát “ Chiếc đầm xinh”, cho trẻ đến tham quan phòng trưng bày các mẫu váy của một bạn nhỏ xé dán tặng người thân. Tôi chia lớp thành 3 nhóm và xem sản phẩm xé dán chiếc váy, các nhóm cùng đàm thoại ( Bạn xé dán gì, Bạn xé dán chiếc váy gồm những phần nào? Các đường xé như thế nào?, Xếp dán hình ra sao?, Chiếc váy được trang trí như thế nào?. Khi trẻ thực hành xé dán chiếc váy, tôi chuẩn bị các nguyên vật liệu để trên các kệ để trẻ tự đến chọn nguyên vật liệu mình thích về trang trí chiếc váy. Ví dụ: Chủ đề “Bản thân” tôi tổ chức cho trẻ làm quần áo, giày dép từ vải vụn, vải dạ... Đầu tiên tôi trò chuyện cùng trẻ về chủ đề, sau đó cho trẻ quan sát những nguyên vật liệu mà tôi cùng trẻ đã chuẩn bị, cho trẻ nêu ý tưởng của mình. Sau đó cho trẻ quan sát một số mẫu đồ dùng, quần áo tôi đã chuẩn bị sẵn. Tôi cùng trẻ thảo luận cách làm ra
12. các sản phẩm đó. Tiếp theo tôi cho trẻ về nhóm và thực hiện ý tưởng của mình, tôi quan sát và hướng dẫn trẻ thực hiện. Ngoài việc sử dụng các nguyên vật liệu trong giờ hoạt động học tạo hình thì tôi còn sử dụng các nguyên vật liệu trong giờ hoạt động ngoài tiết học tạo hình (hoạt động đón trẻ, hoạt động ngoài trời, hoạt động góc, hoạt động chơi chiều, hoạt động trả trẻ). Với một giờ hoạt động ngoài trời, tôi giúp trẻ biết lựa chọn các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có thiên nhiên để sáng tạo vào sản phẩm của mình. Ví dụ: Với chủ đề “động vật” hoạt động chơi ngoài trời, tôi cho trẻ quan sát dạo chơi quan sát các con vật (con vật vẽ trên bức tường, rào, con vật mô hình trong khu vườn cổ tích, khu khám phá, các con vật có xung quanh trường..) và đàm thoại. Sau đó tôi cho trẻ cùng nhau dạo chơi và nhặt lá cây to xung quanh sân trường. Tôi thực hiện mẫu 1 lần cho trẻ xem cách làm “gấp con trâu từ lá cây”, sau khi cho trẻ quan sát cách làm thì tôi vừa làm mẫu vừa hướng dẫn cho trẻ làm theo tôi. Với giờ hoạt động góc, từ các nguyên vật liệu: Hạt đỗ, rơm, rạ, râu bắp, lá cây, vỏ hến, giấy, vải vụn tôi cho trẻ tạo ra nhiều các con vật ngộ nghĩnh, sinh động, những bức tranh, các đề tài khác nhau. Chủ đề “ bản thân” cho trẻ tạo mẫu, làm ra các trang phục bằng lá cây (lá mít, lá bang, lá dứa..) làm những chiếc mũ hoặc bộ thời trang thật hấp dẫn, lấy lá dừa thắt đồng hồ, kính, nhẫn,.. khi tạo được sản phẩm trẻ tự đeo vào bản thân. Từ đó trẻ rất ham thích và tưởng tượng. Chủ đề Tết và mùa xuân cho trẻ làm thiệp chúc tết, dùng đất nặn để tạo trang trí những bông hoa hoặc từ nguyên liệu là những loại rau củ quả như: cà rốt, củ cải trắng quả ớt, quả khế tôi cắt tỉa làm con dấu cho trẻ in ấn hình bông hoa. Vào giờ hoạt động chơi chiều, trong chủ đề động vật tôi tổ chức dưới hình thức nhóm chơi “Làm con heo từ hủ sữa ”. Tôi cho trẻ xem các video hướng dẫn làm con heo từ hủ sữa. Chuẩn bị nguyên vật liệu: Hủ sữa, bìa dày, xốp dính hai mặt. Tôi chia lớp thành 3 nhóm và cả nhóm cùng làm con heo từ hủ sữa. Cách làm: Dùng hủ sữa bằng nhựa làm thân con heo.Vẽ hình đầu, chân, đuôi con heo lên bìa. Dùng kéo, bút màu vẽ, màu tô, cắt hình đầu, chân.Dùng keo dán hai mặt đính các chi tiết đầu, đuôi, chân vào để hoàn
13. thành con heo. Ví dụ: Tôi tổ chức cho trẻ chơi với hình thức chia nhóm. Mỗi nhóm dùng bút vẽ bức tranh theo ý thích. Quét keo sữa, đắp hạt lúa, gạo làm nền, dùng vỏ ốc đã rửa sạch phơi khô gắn thành hình (ngôi nhà, con đường ), dùng lá cây cỏ dán vào tranh theo ý thích. Màu nước phủ lên mặt hạt lúa, gạo làm nền. Việc hướng dẫn trẻ làm ra nhiều sản phẩm tạo hình từ các nguyên vật liệu tự nhiên sẵn có theo các chủ đề khác nhau, sẽ phát huy khả năng sáng tạo và tích cực hoạt động để trẻ được phát triển các kỹ năng tạo hình một cách tự nhiên. Khi trẻ tự tay làm tác phẩm của mình thì trẻ sẽ biết cách sử dụng đồ dùng đồ chơi đó một cách phù hợp và sáng tạo hơn. Chẳng những vậy, giờ học tạo hình bằng những nguyên vật liệu đơn giản, gần gũi với đời sống hàng ngày sẽ giúp cho trẻ nâng cao phát triển óc sáng tạo, trí tưởng tượng và tạo hứng thú tích cực cho trẻ ham học và vui chơi. Đây là những sản phẩm mang tính sáng tạo mà không cần phải tốn kém nhiều tiền. 5.2. Về khả năng áp dụng của sáng kiến . * Khả năng mang lại lợi ích của sáng kiến: - Về kinh tế: không tốn kém chi phí - Về xã hội: Sau khi thực hiện các giải pháp nêu trên sẽ khắc phục được những hạn chế trong việc tổ chức hoạt động tạo hình cho trẻ mầm non như: + Hình thức tổ chức hoạt động tạo hình đa dạng, hấp dẫn, phát huy tính tích cực, sáng tạo, hứng thú của trẻ. - Tổ chức cho trẻ nhận xét sản phẩm và dạy trẻ nhận xét được quan tâm hơn. - Sử dụng các nguyên vật liệu dạy trẻ làm đồ dùng- đồ chơi phong phú, đa dạng. Sau khi áp dụng các giải pháp trên với trẻ ở lớp mẫu giáo 5-6 tuổi đã đạt được kết quả cụ thể như sau: Việc thực hiện các giải pháp trên đã mang lại hiệu quả cao trong việc giúp trẻ học tốt hoạt động tạo hình cho trẻ tại lớp: trẻ tự tin thể hiện sự sáng tạo trong hoạt động, trẻ
14. hứng thú, tích cực tham gia vào hoạt động tạo hình. Trẻ biết nhận xét sản phẩm của mình và bạn. Cụ thể: Tiêu chí Khi chưa áp dụng các biện pháp Khi áp dụng các biện pháp Trẻ phối hợp các kỹ năng cắt, xé dán để 48% Trẻ phối hợp các kỹ năng cắt, xé 97% Trẻ phối hợp các kỹ năng cắt, xé dán tạo thành bức tranh có màu sắc hài hòa, dán để tạo thành bức tranh có màu để tạo thành bức tranh có màu sắc hài hòa, bố cục cân đối sắc hài hòa, bố cục cân đối bố cục cân đối Trẻ phối hợp các kỹ năng nặn để tạo 48 % Trẻ phối hợp các kỹ năng nặn để 95 % Trẻ phối hợp các kỹ năng nặn để tạo thành các sản phẩm có màu sắc hài hòa, tạo thành các sản phẩm có màu sắc thành các sản phẩm có màu sắc hài hòa, bố bố cục cân đối hài hòa, bố cục cân đối cục cân đối Trẻ phối hợp và lựa chọn nguyên vật liệu 50% Trẻ phối hợp và lựa chọn nguyên 95% Trẻ phối hợp và lựa chọn nguyên vật tạo hình, vật liệu thiên nhiên để tạo ra vật liệu tạo hình, vật liệu thiên nhiên liệu tạo hình, vật liệu thiên nhiên để tạo ra sản phẩm để tạo ra sản phẩm sản phẩm Trẻ phối hợp các kỹ năng vẽ để tạo thành 49% Trẻ phối hợp các kỹ năng vẽ để 95% Trẻ phối hợp các kỹ năng vẽ để tạo bức tranh có màu sắc hài hòa, bố cục cân tạo thành bức tranh có màu sắc hài thành bức tranh có màu sắc hài hòa, bố cục đối hòa, bố cục cân đối cân đối Trẻ biết nhận xét các sản phẩm tạo hình 47 % Trẻ biết nhận xét các sản phẩm 96 % Trẻ biết nhận xét các sản phẩm tạo về màu sắc, hình dáng, bố cục. tạo hình về màu sắc, hình dáng, bố hình về màu sắc, hình dáng, bố cục. cục. - Các điều kiện cần thiết để áp dụng giải pháp: + Giáo viên cần tổ chức đa dạng các hình thức hoạt động tạo hình + Tăng cường giúp trẻ nhận xét sản phẩm của mình và bạn. + Sử dụng các nguyên vật liệu dạy trẻ làm đồ dùng,đồ chơi:
15. - Phạm vi ảnh hưởng của sáng kiến: Trong phạm vi giáo viên dạy lớp 5- 6 tuổi tại các trường mầm non trên địa bàn thị xã Ninh Hòa. 6. Các thông tin cần được bảo mật: Trước khi được Hội đồng công nhận, cá nhân xin được bảo mật các giải pháp thực hiện sáng kiến. 7. Kết luận Chính vì vậy việc giáo dục thẩm mỹ cần được bồi dưỡng ngay từ lứa tuổi mẫu giáo để ươm những tài năng nghệ thuật trong tương lai. Những hoạt động này góp phần hình thành tri thức, ngôn ngữ cho trẻ phát triển hoàn thiện về thẩm mỹ, cảm xúc, tính khéo léo, bền bỉ, kiên trì, cởi mở, biết tương trợ giúp đỡ người khác, hòa đồng và thân thiện với mọi người. Vì thế mà hoạt động tạo hình có vai trò quan trọng giúp cho trẻ phát triển và nhận thức tốt, đúng chuẩn về đời sống xung quanh. Giúp phát triển thẩm mỹ cho trẻ, để hình thành ở trẻ những cơ sở ban đầu về hoạt động học tập, trong các hoạt động vẽ, nặn, xé, dán./.