Đề khảo sát chất lượng học sinh lớp 9 thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn - Năm học 2023-2024 - PGD&ĐT Thị xã Phú Thọ (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề khảo sát chất lượng học sinh lớp 9 thi vào lớp 10 môn Ngữ Văn - Năm học 2023-2024 - PGD&ĐT Thị xã Phú Thọ (Có đáp án)

1. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP 9 THỊ XÃ PHÚ THỌ THI VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2023-2024 MÔN: NGỮ VĂN Thời gian làm bài: 120 phút (không kể thời gian giao đề) (Đề có 01 trang) I. ĐỌC HIỂU (4,0 điểm) Đọc đoạn trích dưới đây: Những người vĩ đại không bao giờ từ bỏ ước mơ của mình. Họ luôn cố gắng san bằng mọi trở ngại để đạt được điều mình khao khát. Thomas Edison ước mơ về một bóng đèn có thể thắp sáng bằng điện và ông đã bắt tay vào việc hiện thực hóa ước mơ đó. Thế nhưng, ông phải tốn hơn mười ngàn lần mới tìm được nguyên liệu phù hợp để làm sợi dây tóc. Về phát minh này, T. Edison đã nói: “Tôi đã trải qua 10.000 lần thử nghiệm khác nhau mới tìm ra kết quả cuối cùng, nhưng tôi không nghĩ rằng mình đã thất bại 10.000 lần. Tôi không hề thất bại lần nào. Tôi đã thành công trong việc chứng minh rằng, có gần 10.000 chất liệu không thể dùng để chế tạo dây tóc bóng đèn. Và một khi đã loại bỏ dần những chất không phù hợp, cuối cùng tôi cũng đã tìm ra nó”. Nếu bạn đang hướng đến một mục tiêu quan trọng nhưng cảm thấy thất vọng sau thất bại đầu tiên và muốn bỏ cuộc thì hãy tạm dừng lại. Hãy suy nghĩ về những điều bạn vừa trải qua. Hãy nghĩ về con đường thành công của các vĩ nhân và học tập tính kiên trì của họ...Thành công không phải là thứ mà bạn có thể thừa kế như tiền bạc hay các giá trị vật chất thông thường. Thành công chỉ đến khi bạn dám chấp nhận thất bại và kiên trì theo đuổi mục tiêu đã đề ra. Bất kể mơ ước của bạn là gì chăng nữa, điều bạn cần làm đầu tiên là hãy san bằng mọi trở ngại và tiến về phía trước với tất cả nghị lực của mình. (Trích Không gì là không thể - George Matthew Adams, NXB Tổng hợp Thành phố Hồ Chí Minh, 2018, tr.113-114). Thực hiện yêu cầu: Câu 1. Xác định phương thức biểu đạt chính của đoạn trích trên. Câu 2. Theo đoạn trích, những người vĩ đại không bao giờ làm gì ? Câu 3. Chỉ ra và nêu hiệu quả của phép liên kết trong 02 câu văn sau: Những người vĩ đại không bao giờ từ bỏ ước mơ của mình. Họ luôn cố gắng san bằng mọi trở ngại để đạt được điều mình khao khát. Câu 4. Em có đồng tình với quan điểm của tác giả: Thành công chỉ đến khi bạn dám chấp nhận thất bại và kiên trì theo đuổi mục tiêu đã đề ra không ? Vì sao ? II. LÀM VĂN (6,0 điểm) Câu 1 (2,0 điểm) Từ nội dung đoạn trích phần Đọc hiểu, em hãy viết một đoạn văn (khoảng 10 – 12 câu) trả lời câu hỏi: Cần làm gì khi đối diện với thất bại của chính mình ? Câu 2 (4,0 điểm) Cảm nhận đoạn thơ sau: Bỗng nhận ra hương ổi Sông được lúc dềnh dàng Phả vào trong gió se Chim bắt đầu vội vã Sương chùng chình qua ngõ Có đám mây mùa hạ Hình như thu đã về Vắt nửa mình sang thu (Trích Sang thu, Hữu Thỉnh, Ngữ văn 9, Tập hai, NXB Giáo dục Việt Nam, 2021, tr.70) ..Hết ... (Học sinh không được sử dụng tài liệu. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm)
2. PHÒNG GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HƯỚNG DẪN CHẤM THỊ XÃ PHÚ THỌ ĐỀ KHẢO SÁT CHẤT LƯỢNG HỌC SINH LỚP 9 THI VÀO LỚP 10 THPT NĂM HỌC 2023-2024 MÔN: NGỮ VĂN (Hướng dẫn chấm có 03 trang) Phần Câu Nội dung Điểm I Đọc hiểu 4,0 1 Phương thức biểu đạt chính là: Nghị luận 0,5 2 Theo đoạn trích, những người vĩ đại không bao giờ từ bỏ 0,5 ước mơ của mình. 3 - Phép liên kết hình thức: Phép thế: Từ “Họ” thay thế cho 0,5 cụm từ “Những người vĩ đại” - Tác dụng: + Tạo sự liên kết giữa các câu trong đoạn văn, làm cho 0,5 đoạn văn mạch lạc, rõ ràng; góp phần làm nổi bật chủ đề của đoạn văn. + Giúp cho diễn đạt trở nên linh hoạt, tránh hiện tượng 0,5 lặp từ, diễn đạt dài dòng. 4 HS bày tỏ quan điểm của mình và đưa ra lý giải phù hợp. Gợi ý: Đồng tình. Vì để đạt được thành công thì chắc chắn bạn 1,5 phải trải qua rất nhiều thử thách, thất bại. Bạn phải cố gắng vượt qua những điều đó để biến ước mơ, mục tiêu của mình thành hiện thực. Nếu không kiên trì, dám đương đầu với thử thách hay thất bại thì thành công sẽ không bao giờ đến với bạn. II Làm văn 6,0 1 Viết đoạn văn nghị luận xã hội về một tư tưởng, đạo lý. 2,0 * Yêu cầu về hình thức: 0,25 - Đúng hình thức đoạn văn. - Trình bày sạch, không gạch xoá, không sai chính tả. - Diễn đạt rõ ràng, trong sáng. * Yêu cầu về nội dung: 1. Giới thiệu vấn đề: Cần làm gì khi đối diện với thất bại 0,25 của chính mình. 2. Giải thích: - Thất bại: là trạng thái không đáp ứng được mục tiêu, 0,25 mong muốn hoặc dự định, hay khi ta làm một việc gì đó nhưng công việc không đạt được kết quả như ta mong muốn. 3. Bàn luận: - Cần làm gì khi đối diện với thất bại của chính mình: + Bình tĩnh đối diện với thất bại của chính mình bởi thất 0,75 bại là điều không thể tránh khỏi trong cuộc sống của mỗi người, không nên chìm đắm trong chán nản, lo âu hay vội vàng bỏ cuộc. + Tìm ra nguyên nhân của sự thất bại, rút ra bài học cho
3. mình để tránh sai lầm tương tự, từ đó tìm cách khắc phục vấn đề. + Giữ cho mình một sự kiên trì, quyết tâm theo đuổi mục tiêu đến cùng. + + Dẫn chứng: HS lấy dẫn chứng phù hợp - Phê phán những người không dám đối diện với thất bại, 0,25 dễ dàng buông xuôi, bỏ cuộc trước thất bại. Tuy nhiên có những thất bại khiến ta buộc phải chấp nhận, không nên cố chấp theo đuổi đến cùng. 4. Liên hệ, rút ra bài học nhận thức và hành động. 0,25 2 Cảm nhận đoạn thơ sau: 4,0 Bỗng nhận ra hương ổi . Vắt nửa mình sang thu a. Đảm bảo cấu trúc bài văn nghị luận: Có đủ các phần: 0,25 Mở bài nêu được vấn đề, Thân bài triển khai được vấn đề, Kết bài kết luận được vấn đề. b. Xác định đúng vấn đề nghị luận: Cảm nhận về nội 0,25 dung, nghệ thuật của đoạn thơ. c. Triển khai vấn đề: Thể hiện cảm nhận sâu sắc và vận dụng tốt các thao tác lập luận; kết hợp chặt chẽ giữa lí lẽ và dẫn chứng. Học sinh có thể trình bày theo nhiều cách khác nhau nhưng cần đáp ứng được những yêu cầu cơ bản sau: * Giới thiệu khái quát về tác giả, tác phẩm, đoạn thơ. 0,5 * Cảm nhận về nội dung, nghệ thuật của đoạn thơ: - Bức tranh giao mùa được cảm nhận ở không gian gần 0,75 và hẹp: + “Hương ổi”: kết hợp với nghệ thuật đảo ngữ, đưa từ “bỗng” lên đầu câu thơ đã diễn tả cảm giác bất ngờ, ngỡ ngàng của nhân vật trữ tình. Động từ “phả” diễn tả một làn hương ngào ngạt, sánh đậm, gợi liên tưởng đến không gian quen thuộc của những làng quê. Làn “hương ổi” trở thành phong vị riêng trong thơ thu Hữu Thỉnh. + “Gió se”: là cơn gió heo may khô, thoáng chút se lạnh. làn “gió se” đã làm dịu đi cái nắng oi ả, gay gắt của mùa hạ và khiến cho làn “hương ổi” như sánh lại và trở nên ngọt ngào hơn. + “Sương”: được nhân hoá “chùng chình qua ngõ” gợi lên dáng vẻ lãng đãng, cố ý chậm lại đầy lưu luyến, đồng thời gợi lên bước đi chầm chậm của mùa thu khi bắt đầu chớm sang. + Từ những cảm nhận ban đầu, nhà thơ đi đến một kết luận: “Hình như thu đã về”. Từ “Hình như” cho thấy một phán đoán không chắc chắn nhưng lại rất phù hợp để diễn tả cảm nhận mơ hồ lúc giao mùa. => Đó là những cảm nhận tinh tế của tác giả lúc thu sang
4. và đối diện với khoảnh khắc ấy là niềm vui, niềm hạnh phúc của thi nhân. - Bức tranh giao mùa được cảm nhận trong không gian 0,75 rộng lớn hơn: + Phép đối: “Sông .dềnh dàng”/ “Chim vội vã” tạo cấu trúc đăng đối tự nhiên, câu thơ đẹp như bức tranh cổ. + Nhân hóa, từ láy “dềnh dàng”, “vội vã” gợi cảm nhận về sự hiền hòa, êm đềm của dòng sông mùa thu và sự gấp gáp, vội vàng của cánh chim. + Hình ảnh: “Đám mây mùa hạ”/ “Vắt nửa mình sang thu” gợi lên không gian của bầu trời cao rộng, trong trẻo làm cho bức tranh thiên nhiên có hình, có hồn và trở nên gần gũi sống động. => Đoạn thơ đã diễn tả ấn tượng, độc đáo sự vận động của tự nhiên lúc giao mùa, thể hiện sự cảm nhận và miêu tả tinh tế của nhà thơ, khơi gợi tình yêu thiên nhiên của quê hương đất nước. - Cảm nhận, suy ngẫm của tác giả 0,5 + Phút giao mùa của thiên nhiên thật đẹp dễ gợi cảm xúc cho con người. + Phút sang thu của đời người thường có những giây phút bâng khuâng, suy tư, có lúc vội vã. + Cuộc đời con người có nhiều khát vọng nhưng sẽ có những khát vọng còn dang dở. => Cảm nhận rất tinh tế, suy ngẫm sâu sắc, thể hiện hồn thơ nhiều rung cảm, rất tài hoa. Qua đó thể hiện tình yêu mùa thu, yêu cuộc đời của nhà thơ Hữu Thỉnh. * Đánh giá chung 0,5 - Nghệ thuật: + Thể thơ năm chữ, ngắn gọn, hàm súc. + Ngôn ngữ, hình ảnh giản dị, tự nhiên nhưng giàu sắc gợi, độc đáo và mới lạ. Giọng thơ nhẹ nhàng, sâu lắng. - Nội dung: Đặt trong mối liên kết với bài thơ, đoạn thơ đã cho thấy những cảm nhận tinh tế của nhà thơ trước những tín hiệu giao mùa và quang cảnh thiên nhiên khi sang thu. Đồng thời, ẩn chứa trong đó là những suy ngẫm về con người và cuộc đời. d. Chính tả, ngữ pháp: Đảm bảo chính tả, ngữ pháp tiếng 0,25 Việt. e. Sáng tạo: Có những diễn đạt độc đáo, có suy nghĩ 0,25 riêng về vấn đề nghị luận. TỔNG ĐIỂM 10,0