Đề thi học sinh giỏi môn Sinh học Lớp 9 - Năm học 2014-2015 - PGD&ĐT Thanh Ba (Có đáp án)

Nội dung tài liệu: Đề thi học sinh giỏi môn Sinh học Lớp 9 - Năm học 2014-2015 - PGD&ĐT Thanh Ba (Có đáp án)

1. PHÒNG GD&ĐT THANH BA ĐỀ THI CHỌN HỌC SINH GIỎI LỚP 9 NĂM HỌC 2014-2015 ®Ò chÝnh thøc MÔN: SINH HỌC (Thời gian làm bài: 150 phút ) I/ PHẦN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN: (10 điểm) Hãy chọn phương án trả lời đúng và ghi vào tờ giấy thi: Câu 1: Huyết áp tối thiểu là huyết áp xuất hiện khi: A. Tâm thất co C. Tâm nhĩ co B. Tâm thất giãn D. Tâm nhĩ giãn Câu 2: Tác hại của khói thuốc lá là: A. Làm tê liệt lớp lông rung động của đường dẫn khí B. Làm giảm hiệu quả lọc không khí của đường dẫn khí C. Có thể gây ung thư phổi D. Cả A, B, C đều đúng Câu 3: Loại bạch cầu nào diệt khuẩn bằng cách thực bào: A. Bạch cầu ưa a xít B. Lim phô bào B và T C. Bạch cầu trung tính và đại thực bào (bạch cầu đơn nhân) D. Bạch cầu ưa kiềm Câu 4 : Thể đồng hợp là gì ? A. Thể đồng hợp là các gen trong tế bào cơ thể đều giống nhau B. Thể đồng hợp là hai gen trong một cặp gen tương ứng ở tế bào sinh dưỡng giống nhau C. Thể đồng hợp là hầu hết các cặp gen trong tế bào sinh dưỡng đều giống nhau D. Cả A và C E. Tính trạng trội phải trội hoàn toàn. Câu 5: Trong phương pháp phân tích cơ thể lai của MenĐen không có nội dung nào sau đây? A. Chọn các dòng thuần và cho lai giữa hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về một hoặc một vài cặp tính trạng tương phản B. Lai phân tích các cơ thể lai để xác định kiểu gen của cá thể C. Con cháu của từng cặp bố mẹ được theo dõi riêng D. Sử dụng thống kê toán học trên một số lượng lớn các cơ thể lai khác nhau theo từng cặp tính trạng để phân tích kết quả nghiên cứu. Câu 6: Phép lai được thực hiện với sự thay đổi vai trò của bố mẹ trong quá trình lai được gọi là A. Lai thuận nghịch C. Tạp giao B. Lai phân tích D. Tự thụ phấn Câu 7: Cặp nhiễm sắc thể tương đồng là A. Hai nhiễm sắc thể giống hệt nhau về hình dạng, kích thước. B. Hai nhiễm sắc thể có cùng một nguồn gốc hoặc từ bố hoặc từ mẹ. C. Hai crômatit giống hệt nhau, dính nhau ở tâm động. D. Hai crômatit có nguồn gốc khác nhau. Câu 8: Hiện tượng nào sau đây xảy ra ở kì giữa của nguyên phân? A. Các nhiễm sắc thể bắt đầu xảy ra hiện tượng nhân đôi. B. Các nhiễm sắc thể phân li về các cực của tế bào.
2. C. Các nhiễm sắc thể kép co ngắn, đóng xoắn cực đại và xếp thành hàng trên mặt phẳng xích đạo của thoi vô sắc. D. Các nhiễm sắc thể trong tế bào tháo xoắn. Câu 9: Loại ARN nào có chức năng truyền đạt thông tin di truyền?: A. tARN B. mARN C. rARN D. Cả 3 loại ARN trên Câu 10: Cơ chế phát sinh giao tử (n-1) và (n+1) là do: A. 1 cặp NST tương đồng không được nhân đôi B. Thoi vô sắc không được hình thành C. Cặp NST tương đồng không xếp song song ở kỳ giữa giảm phân I D. Cặp NST tương đồng không phân li ở kỳ sau giảm phân Câu 11: Dạng đột biến cấu trúc sẽ gây ung thư máu ở người là: A. Mất đoạn NST 21 B. Lặp đoạn NST 21 C. Đảo đoạn NST 20 D. Mất đoạn NST 20 Câu 12: Các biện pháp hạn chế phát sinh bệnh, tật di truyền là: A. Sử dụng thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ theo đúng qui trình và hợp lí B. Tích cực phòng chống ô nhiễm môi trường C. Khi có bệnh, tật di truyền thì không nên sinh con D. Cả a, b và c Câu 13: Thế nào là phương pháp nghiên cứu phả hệ: A. Là phương pháp theo dõi những bệnh, tật di truyền của một dòng họ qua một số thế hệ. B. Là phương pháp nghiên cứu đặc điểm di truyền của một bộ tộc nào đó. C. Là phương pháp theo dõi sự di truyền một tính trạng nhất định trên những người thuộc cùng một dòng họ qua nhiều thế hệ. Câu 14: Ở cà chua, tính trạng quả đỏ ( A ) trội so với quả vàng (a). Khi lai phân tích thu được toàn quả đỏ. Cơ thể mang kiểu hình trội sẽ có kiểu gen nào? A. Aa ( Quả đỏ) B. A A ( Quả đỏ) C. a a ( Quả vàng) D. Cả Aa và aa Câu 15: Trong thí nghiệm của Men đen, kết quả của phép lai hai bố mẹ thuần chủng khác nhau về hai cặp tính trạng tương phản là gì? A. Sự di truyền của mỗi cặp tính trạng không phụ thuộc vào các cặp tính trạng khác. B. F2 có tỉ lệ kiểu hình là: 9:3:3:1 C. F1 phân li kiểu hình theo tỉ lệ 1:1 D.Cả A và B. Câu 16: Ở ruồi giấm, bộ NST 2n = 8. Một tế bào đang ở kì sau của giảm phân II sẽ có bao nhiêu NST đơn. A. 16 B.8 C.4 D.2 C©u 17: NST lµ cÊu tróc cã ë: A. Bªn ngoµi tÕ bµo B. Trong c¸c bµo quan C. Trong nh©n tÕ bµo D. Trªn mµng tÕ bµo C©u 18: Trong tÕ bµo ë c¸c loµi sinh vËt, NST cã d¹ng: A. H×nh que B. H×nh h¹t C. H×nh ch÷ V D. NhiÒu h×nh d¹ng C©u 19: ë tr¹ng th¸i co ng¾n, chiÒu dµi cña NST lµ: A. Tõ 0,5 ®Õn 50 micr«met B. Tõ 10 ®Õn 20 micr«met C. Tõ 5 ®Õn 30 micr«met D. 50 micr«met
3. Câu 20: Một mạch của phân tử ADN có tỉ lệ ( A + T ) / ( G + X ) = 0,25 . Chiều dài của đoạn ADN này 5100 A0 , sau khi bị đột biến làm giảm đi 1 liên kết hidro nhưng tổng số nu cleotit không thay đổi. Đột biến này xảy ra làm đoạn ADN sau khi đột biến có số nucleotit từng loại là: A. A = T = 300 ; G = X = 1200 B. A = T = 299 ; G = X =1201 C. A = T = 301 ; G = X = 1199 D. A = T = 300 ; G = X = 1199 II/ PHẦN TỰ LUẬN: (10 điểm) Câu 1 (2,0 điểm): Nêu các điều kiện nghiệm đúng và ý nghĩa của định luật phân li độc lập của MenĐen? Câu 2 (1,5 điểm): Hãy nêu các chức năng của ADN? Để thực hiện được các chức năng đó, phân tử ADN có những đặc điểm cấu tạo và hoạt động như thế nào? Câu 3 (1,5 điểm): Chứng minh rằng bộ nhiễm sắc thể của mỗi loài có tính đặc trưng? Câu 4 (1,0điểm): TÝnh ®Æc tr­ng vµ æn ®Þnh cña ADN ®­îc ®¶m b¶o nhê nh÷ng c¬ chÕ nµo ? V× sao nãi sù æn ®Þnh cña ADN chØ mang tÝnh t­¬ng ®èi ? Câu 5 (2,0 điểm): Ở thùc vËt cã 2 phÐp lai gi÷a c¸c c¸ thÓ dÞ hîp tö vÒ 2 cÆp gen lµ A, a vµ B, b. Mçi cÆp gen quy ®Þnh 1 tÝnh tr¹ng vµ tÝnh tr¹ng tréi lµ tréi hoµn toµn . * PhÐp lai 1: 2 cÆp gen cïng n»m trªn 1 cÆp NST t­¬ng ®ång vµ di truyÒn liªn kÕt. * PhÐp lai 2: 2 cÆp gen n»m trªn 2 cÆp NST t­¬ng ®ång kh¸c nhau. a) X¸c ®Þnh tØ lÖ ph©n li kiÓu gen cña 2 phÐp lai trªn?. b) ViÕt c¸c kiÓu gen cã cïng kiÓu h×nh tréi c¶ 2 tÝnh tr¹ng ë mçi phÐp lai trong tÊt c¶ c¸c tr­êng hîp. Câu 6 (2,0 điểm): Đem lai 2 giống lúa thuần chủng cây cao, chín sớm với giống cây thấp, chín muộn thu được F 1 cây cao, chín sớm. Cho F1 tự thụ phấn thu được ở đời lai F2: 304 cây cao, chín sớm: 101 cây thấp, chín muộn. Biện luận và viết sơ đồ lai từ P đến F2 để xác định kiểu gen và kiểu hình. Cán bộ coi thi không giải thích gì thêm
4. PHÒNG GD&ĐT THANH BA HƯỚNG DẪN CHẤM THI CHỌN HỌC SINH GIỎI MÔN SINH HỌC 9 Năm học 2014-2015 I/ PHẦN TRẮC NGHIỆM KHÁCH QUAN: (10 điểm) Mỗi câu trả lời đúng được 0,5 điểm Câu 1 Câu 2 Câu 3 Câu 4 Câu 5 Câu 6 Câu 7 Câu 8 Câu 9 Câu 10 B D C B B A A C B B Câu 11 Câu 12 Câu 13 Câu 14 Câu 15 Câu 16 Câu 17 Câu 18 Câu 19 Câu 20 A D C B B B C D A C II/ PHẦN TỰ LUẬN: Câu Nội dung - yêu cầu Điểm a. Điều kiện nghiệm đúng của định luật phân li độc lập - P phải thuần chủng khác nhau về các cặp tính trạng tương phản. - Gen quy định tính trạng nằm trong nhân và trên NST thường. 0,25 - Một gen quy định một tính trạng trội, lặn hoàn toàn. - Tính trạng đang xét phải mang tính di truyền bền vững, không bị 0,25 thay đổi khi môi trường sống biến đổi (không xảy ra thường biến). - Số lượng cá thể thu được trong phép lai phải lớn. 0,25 - Trong quá trình giảm phân tạo giao tử và thụ tinh tạo hợp tử không xảy ra hiện tượng đột biến số lượng, cấu trúc NST, đột biến gen. - Khả năng sống và phát triển của các cá thể trong thí nghiệm là như 0,25 nhau. - Các cặp gen quy định các cặp tính trạng tương phản phải nằm trên 0,25 các cặp NST tương đồng khác nhau. Câu 1 - Các cặp gen tác động riêng rẽ lên sự hình thành tính trạng. 0,25 b. Ý nghĩa của quy luật phân li độc lập - Sự phân li độc lập và tổ hợp tự do của các cặp NST đồng dạng trong quá trình giảm phân và thụ tinh dẫn đến các cặp alen NST cũng phân li độc lập và tổ hợp tự do, kết quả đã tạo ra nhiều kiểu tổ hợp giao tử và hợp tử làm xuất hiện nhiều kiểu gen của con cái không giống với P. Do vậy quy luật phân li độc lập là cơ chế gây xuất hiện biến dị tổ hợp, làm cho sinh vật đa dạng, phong phú. 0.25 - Sinh vật đa dạng, phong phú có thể thích nghi với nhiều điều kiện sống khác nhau, do chọn lọc tự nhiên những sinh vật nào mang tính trạng có lợi sẽ tồn tại và phát triển, ngược lại sẽ bị đào thải và có thể bị diệt vong. Hiện tượng này có ý nghĩa cả về mặt tiến hoá lẫn chọn giống vật nuôi và cây trồng. 0,25 a. Chức năng của ADN. ADN được xem là vật chất di truyền ở cấp độ phân tử nhờ thực hiện hai chức năng quan trọng đưới đây: Câu 2 - ADN chứa đựng thông tin di truyền. - ADN truyền đạt thông tin di truyền qua các tế bào và các thế hệ khác 0,5đ nhau của loài.
5. b. Những đặc điểm cấu tạo và hoạt động giúp ADN thực hiện được chức năng di truyền: - Để thực hiện chức năng chứa đựng thông tin di truyền: ADN cấu tạo mang gen. Các gen phân bố theo chiều dọc của ADN. Và cấu trúc hai mạch xoắn kép là đặc điểm hợp lí để trật tự các gen 0,5đ trên phân tử ADN được ổn định góp phần tạo ra sự ổn định về thông tin di truyền của ADN. - Để thực hiện chức năng truyền đạt thông tin di truyền : Nhờ hoạt động tự nhân đôi , nên ADN thực hiện được sự truyền đạt 0,5đ thông tin di truyền qua các thế hệ. Chính nhờ quá trình nhân đôi của ADN là cơ sở của hiện tượng di truyền và sinh sản, duy trì các đặc tính của từng loài, ổn định qua các thế hệ, đảm bảo sự sinh sôi nảy nở của sinh vật. - Mỗi loài có một bộ NST lưỡng bội (2n) đặc trưng về số lượng, hình dạng và cấu trúc. Ví dụ: Ruồi giấm 2n = 8; Người 2n = 46. 0,25 đ - Trong tế bào sinh dưỡng: NST tồn tại thành từng cặp tương đồng, 0,25 đ giống nhau về hình thái, kích thước. - Trong cặp NST tương đồng: một chiếc có nguồn gốc từ bố, một chiếc có nguồn gốc từ mẹ. Các gen trên cặp NST tương đồng tồn tại Câu 3 thành từng cặp tương ứng. 0,25 đ - Trong giao tử chỉ chứa một NST của mỗi cặp tương đồng gọi là bộ NST đơn bội (kí hiệu n). Ví dụ: Ruồi giấm n = 4, Người n = 23. 0,25 đ - Tại kỳ giữa của nguyên phân NST tồn tại ë trạng thái kép, gồm hai nhiễm sắc tử chị và em gọi là crômatit gắn với nhau ở tâm động. NST kép co ngắn và đóng xoắn cực đại, có hình dạng và kích thước đặc 0,5 đ trưng cho loài. *TÝnh ®Æc tr­ng vµ æn ®Þnh cña ADN ®­îc ®¶m b¶o nhê c¸c c¬ chÕ . ADN cña mçi loµi ®­îc ®¶m b¶o nhê c¬ chÕ nh©n ®«i , ph©n ly , tæ hîp cña ADN cïng víi c¬ chÕ nh©n ®«i , ph©n ly , tæ hîp cña NST trong qu¸ tr×nh ph©n bµo . Trong ®ã : + Nguyªn ph©n cã sù nh©n ®«i cña ADN vµ NST ë kú trung gian , sù ph©n ly ®ång đÒu vÒ tÕ bµo con ë kú sau ®¶m b¶o cho ADN æn ®Þnh qua c¸c thÕ hÖ tÕ bµo . + Gi¶m ph©n vµ thô tinh : Gi¶m ph©n NST gi¶m ®i 1 nöa trong giao tö v× vËy ADN gi¶m 1 nöa . Khi thô tinh cã sù kÕt hîp 2 giao tö ®ùc vµ Câu 4 c¸i -- > sù kÕt hîp 2 bé nh©n ®¬n béi V× vËy ADN l¹i ®­îc phôc håi trong hîp tö . Gi¶m ph©n vµ thô tinh 0,5 ®¶m b¶o cho ADN æn ®Þnh qua c¸c thÕ hÖ . * Sù æn ®Þnh cña ADN chØ cã tÝnh chÊt t­¬ng ®èi v× : - Trong gi¶m ph©n ë kú tr­íc 1 cã thÓ x¶y ra trao ®æi ®o¹n NST dÉn ®Õn ®æi chç cho nhau gi÷a c¸c ®o¹n NST t­¬ng øng trong cÆp t­¬ng ®ång - > ADN biÕn ®æi vÒ cÊu tróc - Do ¶nh h­ëng cña c¸c t¸c nh©n g©y ®ét biÕn lý , hãa häc - > biÕn ®æi 0,5 NST - > biÕn ®æi cÊu tróc ADN. Câu 5 a , X¸c ®Þnh tØ lÖ ph©n li kiÓu gen cña 2 phÐp lai .
6. *PhÐp lai 1: 2 cÆp gen n»m trªn 1 cÆp NST t­¬ng ®ång vµ di truyÒn liªn kÕt : - TH 1: P : AB/ab X AB/ab 0,25 GP AB , ab AB , ab F1 : 1 AB/AB : 2 AB/ab : 1ab/ab 0,25 -TH 2: P : Ab/aB X Ab/aB Gp : Ab , aB Ab , aB 0,25 F1: 1Ab/Ab : 2 Ab/aB : 1aB/aB 0,25 -TH 3: P : AB/ab X Ab/aB Gp : AB , ab Ab , aB F1: 1 AB/Ab : 1 AB/aB : 1 Ab/ab : 1 aB/ab 0,5 *PhÐp lai 2: 2 cÆp gen n»m trªn 2 cÆp NST kh¸c nhau : P : AaBb X AaBb Gp : AB , Ab , aB , ab AB , Ab , aB , ab F1 : ®îc 9 lo¹i kiÓu gen kh¸c nhau ( HS kÎ khung pen nÐt) 0,25 b , ViÕt c¸c kiÓu gen cã cïng kiÓu h×nh tréi ë 2 tr­êng hîp : *PhÐp lai 1 : cã c¸c kiÓu gen : AB/AB ; AB/Ab ; AB/ ab ; Ab/aB . *PhÐp lai 2: gåm c¸c kiÓu gen AABB ; AABb ; AaBB ; AaBb 0,25 * Theo đề bài, F1 đồng loạt cây cao, chín sớm mà P thuần chủng. Chứng tỏ cây cao chín sớm là trội so với cây thấp chín muộn; F 1 dị hợp tử về 2 cặp gen không alen. Tỉ lệ phân li kiểu hình là 3 : 1, chứng tỏ các gen xác định hai tính trạng nói trên liên kết hoàn toàn trên một 0.5 NST. * Nếu kí hiệu: Gen A: quy định cây cao; a : quy định cây thấp Gen S : quy định chín sớm; s: quy định chín muộn (HS có kí hiệu khác nhưng đúng bản chất vẫn cho điểm) 0.25 * Sơ đồ lai: P: Cây cao, chín sớm x Cây thấp, chín muộn AS as AS as Gp: AS as 0.75 F1: AS (Cây cao chín sớm ) as F1 x F1 : AS x AS (Cây cao chín sớm ) 0.25 as as
7. GF1: AS ; as AS; as Kiểu gen F2 : 1 AS : 2 AS : 1 as AS as as Kiểu hình F2: 3 cây cao, chín sớm : 1 cây thấp, chín muộn 0.25